Tüm Bölümler » Kadýn Hastalýklarý ve Doðum »
Smear testi nedir, nasýl yapýlýr, sonucu nasýl deðerlendirilir
x
Genel Bilgiler
Giriş
SERVÝKAL SMEAR (RAHÝM AÐZI KANSER TARAMA TESTÝ)
Serviks (rahim aðzý) kanseri, dünyada kadýnlar arasýnda meme kanserinden sonra en yaygýn jinekolojik kanserdir. Servikal kanser en sýk 35-39 yaþ ve 60-64 yaþ arasýnda pik yapar. Geliþmiþ ülkelerde serviks kanseri, smear tarama testinin yaygýn olarak kullanýlmasý neticesinde giderek azalmýþtýr. Geliþmiþ ülkelerde serviks kanseri tanýsý alan hastalarýn büyük bir kýsmýnýn taný konulduðunda son beþ yýl içinde hiç smear taramasý yaptýrmadýðý tespit edilmiþtir.
Kadýnlara serviks kanseri tarama testi olarak belirli aralýklarla Papanicolau testi (Pap smear) yapýlmalýdýr. Servikal kanalý döþeyen silindirik epitel ile vajina ve serviksi döþeyen çok katlý yassý epitel (squamöz epitel)’in birleþtiði ve transformasyon zonu adý verilen bölge, rahim aðzý kanserlerinin köken aldýðý bölge olduðundan, bu bölgenin smear tetkiki ile incelenmesi son derece önemlidir. Bu bölgedeki hücrelerin anormal geliþme göstermeden baþka bir hücreye dönüþmesine metaplazi, hücrelerde normal kabul edilmeyen atipik deðiþimler olmasýna ise displazi adý verilir.
Serviks kanserlerinin en önemli nedeni cinsel yolla bulaþan HPV enfeksiyonudur ve servikal kanserlerin %99.7’sinde mevcuttur. En çok anormal vaginal kanama, cinsel iliþkiden sonra kanama, pis kokulu sarýmsý vaginal akýntý gibi semptomlara neden olur. Serviks kanserinin ilerlemiþ evrelerde tedavisi (cerrahi + radyoterapi + kemoterapi) oldukça zordur.
Serviks kanserinden korunmanýn en iyi yöntemi, yýlda bir kez servikal smear alýnmasý ve özellikle genç yaþta rahim aðzý kanserine ve siðillerine karþý koruyucu olan HPV’e karþý geliþtirilen aþý ile baðýþýklýk saðlanmasýdýr.
Serviks (rahim aðzý) kanseri, dünyada kadýnlar arasýnda meme kanserinden sonra en yaygýn jinekolojik kanserdir. Servikal kanser en sýk 35-39 yaþ ve 60-64 yaþ arasýnda pik yapar. Geliþmiþ ülkelerde serviks kanseri, smear tarama testinin yaygýn olarak kullanýlmasý neticesinde giderek azalmýþtýr. Geliþmiþ ülkelerde serviks kanseri tanýsý alan hastalarýn büyük bir kýsmýnýn taný konulduðunda son beþ yýl içinde hiç smear taramasý yaptýrmadýðý tespit edilmiþtir.
Kadýnlara serviks kanseri tarama testi olarak belirli aralýklarla Papanicolau testi (Pap smear) yapýlmalýdýr. Servikal kanalý döþeyen silindirik epitel ile vajina ve serviksi döþeyen çok katlý yassý epitel (squamöz epitel)’in birleþtiði ve transformasyon zonu adý verilen bölge, rahim aðzý kanserlerinin köken aldýðý bölge olduðundan, bu bölgenin smear tetkiki ile incelenmesi son derece önemlidir. Bu bölgedeki hücrelerin anormal geliþme göstermeden baþka bir hücreye dönüþmesine metaplazi, hücrelerde normal kabul edilmeyen atipik deðiþimler olmasýna ise displazi adý verilir.
Serviks kanserlerinin en önemli nedeni cinsel yolla bulaþan HPV enfeksiyonudur ve servikal kanserlerin %99.7’sinde mevcuttur. En çok anormal vaginal kanama, cinsel iliþkiden sonra kanama, pis kokulu sarýmsý vaginal akýntý gibi semptomlara neden olur. Serviks kanserinin ilerlemiþ evrelerde tedavisi (cerrahi + radyoterapi + kemoterapi) oldukça zordur.
Serviks kanserinden korunmanýn en iyi yöntemi, yýlda bir kez servikal smear alýnmasý ve özellikle genç yaþta rahim aðzý kanserine ve siðillerine karþý koruyucu olan HPV’e karþý geliþtirilen aþý ile baðýþýklýk saðlanmasýdýr.
x
x
Yakınmalar
Smear almadan önce dikkat edilecek noktalar:
-Genellikle adet kanamasý bittikten sonra alýnmalýdýr. Gerekli durumlarda kanama devam ederken de alýnabilir.
-Smear almadan en az 72 saat öncesinden herhangi bir vaginal ilaç, fitil kullanýlmamalý ve vaginal duþ yapýlmamalýdýr.
-Smear alýnmadan önce en az 24 saat cinsel iliþkide bulunmamak gerekir.
Smear sonucunu deðerlendirirken %25 yanlýþ negatif sonuç çýkabileceði de bilinmelidir. Smearin alýnýþ tekniði, örneði inceleyen patoloðun tecrübesi gibi çeþitli faktörler sonucun yanlýþ yorumlanmasýna neden olabilir.
Smear nasýl alýnýr?
’’Pap smear’’ almak için jinekolojik pozisyonda uygun boy spekulum ile serviks görünür hale getirildikten sonra, önce serviks silindirik epitel ile yassý epitelin birleþtiði alandan ve vagina ve serviksin diðer bölgelerinden spatülle alýnan sürüntü örneði temiz bir lam üzerine yayýlýr, sonra steril pamuk uçlu çubuk veya özel steril bir fýrça ile endometrial kanaldan alýnan örnek ikinci bir temiz lam üzerine yayýlýr. Bu alýnan lamlar alkol-eter karýþýmý içine konur ya da saç sprey ile fikse edilerek patoloji-sitoloji laboratuvarýna gönderilir. ’’Papanicolau smear’’ yalnýz bir tarama yöntemidir. Bu smear ile servikal kanser, human papilloma virus etkisi, trikomanas vaginalis, klamidra trakhomatis, herpes simpleks virüs etkisi gibi cinsel yolla bulaþan patojenler ve hormonal durum belirlenebilir.
-Genellikle adet kanamasý bittikten sonra alýnmalýdýr. Gerekli durumlarda kanama devam ederken de alýnabilir.
-Smear almadan en az 72 saat öncesinden herhangi bir vaginal ilaç, fitil kullanýlmamalý ve vaginal duþ yapýlmamalýdýr.
-Smear alýnmadan önce en az 24 saat cinsel iliþkide bulunmamak gerekir.
Smear sonucunu deðerlendirirken %25 yanlýþ negatif sonuç çýkabileceði de bilinmelidir. Smearin alýnýþ tekniði, örneði inceleyen patoloðun tecrübesi gibi çeþitli faktörler sonucun yanlýþ yorumlanmasýna neden olabilir.
Smear nasýl alýnýr?
’’Pap smear’’ almak için jinekolojik pozisyonda uygun boy spekulum ile serviks görünür hale getirildikten sonra, önce serviks silindirik epitel ile yassý epitelin birleþtiði alandan ve vagina ve serviksin diðer bölgelerinden spatülle alýnan sürüntü örneði temiz bir lam üzerine yayýlýr, sonra steril pamuk uçlu çubuk veya özel steril bir fýrça ile endometrial kanaldan alýnan örnek ikinci bir temiz lam üzerine yayýlýr. Bu alýnan lamlar alkol-eter karýþýmý içine konur ya da saç sprey ile fikse edilerek patoloji-sitoloji laboratuvarýna gönderilir. ’’Papanicolau smear’’ yalnýz bir tarama yöntemidir. Bu smear ile servikal kanser, human papilloma virus etkisi, trikomanas vaginalis, klamidra trakhomatis, herpes simpleks virüs etkisi gibi cinsel yolla bulaþan patojenler ve hormonal durum belirlenebilir.
x
Aþaðýda servikal smear sonuçlarýnýn deðerlendirilmesinde eski ve yeni iki deðiþik sýnýflandýrma görülmektedir:
A. Servikal smear Papanicolaou sýnýflandýrmasý:
Klas 1:Normal hücreler
Klas 2: Ýnflamatuar deðiþiklikler, metaplazik epitel dejenerasyonu, reaktif hücresel deðiþiklik,CINl)
Klas 3: Aðýr iltihabi veya dejenoraji deðiþiklikler, þüpheli, hafif, orta þiddette ya da þiddetli displazi, kesin olarak kanser hücresi olmayan anormal hücreler (genellikle biopsi gerekir), (CIN II-CIN III).
Klas 4: Aðýr displazi, malign hücre olasýlýðý, karsinoma in- sitü (konizasyon veya biopsi gerekir).
Klas 5: Malign hücreler, tartýþmasýz kanser hücreleri
B. Servikal Smear Bethesda sýnýflamasý:
Yeterlilik
-Yeterli
-Sýnýrlý
-Yetersiz
Tanýmlama
- Normal sýnýrlar içinde.
- Ýyi huylu (benign) hücresel deðiþiklikler
Ýnflamasyon
Atrofi
Radyasyon etkisi
-Epitel hücre anomalileri
Atipik skuamöz hücreler;
ASCUS
LSIL (low grade squamous intraepithelial lesion)
HSIL (hýgh grade squamous intraepithelial lesion)
Skuamöz hücreli karsinom.
Glandüler hücre anomalisi;
Atipik glandüler hücreler
AGC-NOS,
AGC-’’favor neoplasia’’,
AIN (adenocarsinoma in-sitü)
Laboratuvar testleri
Servikal smear sonuçlarýnýn sýnýflandýrýlmasý:Aþaðýda servikal smear sonuçlarýnýn deðerlendirilmesinde eski ve yeni iki deðiþik sýnýflandýrma görülmektedir:
A. Servikal smear Papanicolaou sýnýflandýrmasý:
Klas 1:Normal hücreler
Klas 2: Ýnflamatuar deðiþiklikler, metaplazik epitel dejenerasyonu, reaktif hücresel deðiþiklik,CINl)
Klas 3: Aðýr iltihabi veya dejenoraji deðiþiklikler, þüpheli, hafif, orta þiddette ya da þiddetli displazi, kesin olarak kanser hücresi olmayan anormal hücreler (genellikle biopsi gerekir), (CIN II-CIN III).
Klas 4: Aðýr displazi, malign hücre olasýlýðý, karsinoma in- sitü (konizasyon veya biopsi gerekir).
Klas 5: Malign hücreler, tartýþmasýz kanser hücreleri
B. Servikal Smear Bethesda sýnýflamasý:
Yeterlilik
-Yeterli
-Sýnýrlý
-Yetersiz
Tanýmlama
- Normal sýnýrlar içinde.
- Ýyi huylu (benign) hücresel deðiþiklikler
Ýnflamasyon
Atrofi
Radyasyon etkisi
-Epitel hücre anomalileri
Atipik skuamöz hücreler;
ASCUS
LSIL (low grade squamous intraepithelial lesion)
HSIL (hýgh grade squamous intraepithelial lesion)
Skuamöz hücreli karsinom.
Glandüler hücre anomalisi;
Atipik glandüler hücreler
AGC-NOS,
AGC-’’favor neoplasia’’,
AIN (adenocarsinoma in-sitü)
x
1- Þiddetli iltihap ile birlikte ASCUS tanýsý alan kiþilerin tedavisi uygun þekilde yapýldýktan 2 ay sonra smear tekrarlanmalýdýr.
2-Postmenopozal ASCUS tanýsý alan hastalar östrojen ile tedavi edildikten sonra smear tekrarlanmalýdýr. ASCUS devam ederse kolposkopi, servikal biopsi önerilir.
3-Ýki yýl süreyle 4-6 ayda bir üç kez üst üste negatif oluncaya kadar smear ile takip edilmelidir.
4-Bu süre içinde tekrar ASCUS tanýsý konursa kolposkopi eþliðinde servikal biopsi yapýlmalýdýr.
5-Yüksek risk grubunda bulunan hastalarda ASCUS tanýsý konursa beklemeden kolposkopi yapýlmalýdýr.
LSIL takibi:
1-Lezyonlarýn %60’ý spontan düzeldiðinden 2 yýl boyunca hiçbir tedavi vermeden 4-6 ayda bir smear alýnmalýdýr. Eðer takipte ikinci kez LSIL tespit edilirse kolposkopi, servikal biopsi yapýlmalýdýr.
HSIL takibi:
-HSIL tespit edildiðinde zaman kaybetmeden kolposkopi eþliðinde servikal biopsi ya da LEEP iþlemi adý verilen rahim aðzýnýn ince bir tabaka halinde traþlanmasý (kesilmesi) gerekir.
ASCUS vakalarýn 68’i, LSIL vakalarýn % 47’si, HSIL vakalarýn % 35’i spontan regresyona (hiçbir tedavi yapýlmadan geriler) uðrar. ASCUS vakalarýnýn % 21’i LSIL, % 7,3’ü HSIL, %0,25’i serviks kanserine dönüþür.
LSIL-spontan düzelebilir. %1 invaziv kanser ilerleme riski vardýr. Kolposkopi altýnda biopsi alýnýrsa %15-30 oranýnda CIN varlýðý saptanýr.
HSIL vakalarýnýn %70-75 CIN 2-3, %1-2 invaziv kansere ilerler. 35 yaþ üstü tüm kadýnlara veya düzensiz vaginal kanamasý olan kadýnlarda kolposkopi ile biopsi ve endometrial örnekleme yapýlmalýdýr.
NOT:
ASCUS:Önemi belirlenemeyen atipik çokkatlý hücreler (atypical squamous cells of undetermined significance).
LSIL (low grade sguamoz intraepitelyal lesion): Düþük dereceli lezyon,
HSIL(high grade sguamoz intraepitelyal lesion):Yüksek dereceli lezyon.,
CIN I: Hafif derece (mild) servikal intraepitelyal neoplazi.
CIN II: Orta derecede (moderate) servikal intraepitelyal neoplazi.
CIN III: Þiddetli (severe) displazi = carsinoma insitü.
AGC-NOS (atypical glandüler cells not otherwise specified): Baþka þekilde belirtilemeyen atipik glandüler hücreler.
CIN I = LSIL
CIN II-CIN III = HSIL
Prognoz, Hastalığın seyri
ASCUS takibi:1- Þiddetli iltihap ile birlikte ASCUS tanýsý alan kiþilerin tedavisi uygun þekilde yapýldýktan 2 ay sonra smear tekrarlanmalýdýr.
2-Postmenopozal ASCUS tanýsý alan hastalar östrojen ile tedavi edildikten sonra smear tekrarlanmalýdýr. ASCUS devam ederse kolposkopi, servikal biopsi önerilir.
3-Ýki yýl süreyle 4-6 ayda bir üç kez üst üste negatif oluncaya kadar smear ile takip edilmelidir.
4-Bu süre içinde tekrar ASCUS tanýsý konursa kolposkopi eþliðinde servikal biopsi yapýlmalýdýr.
5-Yüksek risk grubunda bulunan hastalarda ASCUS tanýsý konursa beklemeden kolposkopi yapýlmalýdýr.
LSIL takibi:
1-Lezyonlarýn %60’ý spontan düzeldiðinden 2 yýl boyunca hiçbir tedavi vermeden 4-6 ayda bir smear alýnmalýdýr. Eðer takipte ikinci kez LSIL tespit edilirse kolposkopi, servikal biopsi yapýlmalýdýr.
HSIL takibi:
-HSIL tespit edildiðinde zaman kaybetmeden kolposkopi eþliðinde servikal biopsi ya da LEEP iþlemi adý verilen rahim aðzýnýn ince bir tabaka halinde traþlanmasý (kesilmesi) gerekir.
ASCUS vakalarýn 68’i, LSIL vakalarýn % 47’si, HSIL vakalarýn % 35’i spontan regresyona (hiçbir tedavi yapýlmadan geriler) uðrar. ASCUS vakalarýnýn % 21’i LSIL, % 7,3’ü HSIL, %0,25’i serviks kanserine dönüþür.
LSIL-spontan düzelebilir. %1 invaziv kanser ilerleme riski vardýr. Kolposkopi altýnda biopsi alýnýrsa %15-30 oranýnda CIN varlýðý saptanýr.
HSIL vakalarýnýn %70-75 CIN 2-3, %1-2 invaziv kansere ilerler. 35 yaþ üstü tüm kadýnlara veya düzensiz vaginal kanamasý olan kadýnlarda kolposkopi ile biopsi ve endometrial örnekleme yapýlmalýdýr.
NOT:
ASCUS:Önemi belirlenemeyen atipik çokkatlý hücreler (atypical squamous cells of undetermined significance).
LSIL (low grade sguamoz intraepitelyal lesion): Düþük dereceli lezyon,
HSIL(high grade sguamoz intraepitelyal lesion):Yüksek dereceli lezyon.,
CIN I: Hafif derece (mild) servikal intraepitelyal neoplazi.
CIN II: Orta derecede (moderate) servikal intraepitelyal neoplazi.
CIN III: Þiddetli (severe) displazi = carsinoma insitü.
AGC-NOS (atypical glandüler cells not otherwise specified): Baþka þekilde belirtilemeyen atipik glandüler hücreler.
CIN I = LSIL
CIN II-CIN III = HSIL
x
Semptom ve Yakýnmalar
Laboratuvar testleri, özel testler
Servikal smear sonuçlarýnýn sýnýflandýrýlmasý:
Aþaðýda servikal smear sonuçlarýnýn deðerlendirilmesinde eski ve yeni iki deðiþik sýnýflandýrma görülmektedir:
A. Servikal smear Papanicolaou sýnýflandýrmasý:
Klas 1:Normal hücreler
Klas 2: Ýnflamatuar deðiþiklikler, metaplazik epitel dejenerasyonu, reaktif hücresel deðiþiklik,CINl)
Klas 3: Aðýr iltihabi veya dejenoraji deðiþiklikler, þüpheli, hafif, orta þiddette ya da þiddetli displazi, kesin olarak kanser hücresi olmayan anormal hücreler (genellikle biopsi gerekir), (CIN II-CIN III).
Klas 4: Aðýr displazi, malign hücre olasýlýðý, karsinoma in- sitü (konizasyon veya biopsi gerekir).
Klas 5: Malign hücreler, tartýþmasýz kanser hücreleri
B. Servikal Smear Bethesda sýnýflamasý:
Yeterlilik
-Yeterli
-Sýnýrlý
-Yetersiz
Tanýmlama
- Normal sýnýrlar içinde.
- Ýyi huylu (benign) hücresel deðiþiklikler
Ýnflamasyon
Atrofi
Radyasyon etkisi
-Epitel hücre anomalileri
Atipik skuamöz hücreler;
ASCUS
LSIL (low grade squamous intraepithelial lesion)
HSIL (hýgh grade squamous intraepithelial lesion)
Skuamöz hücreli karsinom.
Glandüler hücre anomalisi;
Atipik glandüler hücreler
AGC-NOS,
AGC-’’favor neoplasia’’,
AIN (adenocarsinoma in-sitü)
Prognoz, Gidiþat, Mortalite ve morbidite
ASCUS takibi:
1- Þiddetli iltihap ile birlikte ASCUS tanýsý alan kiþilerin tedavisi uygun þekilde yapýldýktan 2 ay sonra smear tekrarlanmalýdýr.
2-Postmenopozal ASCUS tanýsý alan hastalar östrojen ile tedavi edildikten sonra smear tekrarlanmalýdýr. ASCUS devam ederse kolposkopi, servikal biopsi önerilir.
3-Ýki yýl süreyle 4-6 ayda bir üç kez üst üste negatif oluncaya kadar smear ile takip edilmelidir.
4-Bu süre içinde tekrar ASCUS tanýsý konursa kolposkopi eþliðinde servikal biopsi yapýlmalýdýr.
5-Yüksek risk grubunda bulunan hastalarda ASCUS tanýsý konursa beklemeden kolposkopi yapýlmalýdýr.
LSIL takibi:
1-Lezyonlarýn %60’ý spontan düzeldiðinden 2 yýl boyunca hiçbir tedavi vermeden 4-6 ayda bir smear alýnmalýdýr. Eðer takipte ikinci kez LSIL tespit edilirse kolposkopi, servikal biopsi yapýlmalýdýr.
HSIL takibi:
-HSIL tespit edildiðinde zaman kaybetmeden kolposkopi eþliðinde servikal biopsi ya da LEEP iþlemi adý verilen rahim aðzýnýn ince bir tabaka halinde traþlanmasý (kesilmesi) gerekir.
ASCUS vakalarýn 68’i, LSIL vakalarýn % 47’si, HSIL vakalarýn % 35’i spontan regresyona (hiçbir tedavi yapýlmadan geriler) uðrar. ASCUS vakalarýnýn % 21’i LSIL, % 7,3’ü HSIL, %0,25’i serviks kanserine dönüþür.
LSIL-spontan düzelebilir. %1 invaziv kanser ilerleme riski vardýr. Kolposkopi altýnda biopsi alýnýrsa %15-30 oranýnda CIN varlýðý saptanýr.
HSIL vakalarýnýn %70-75 CIN 2-3, %1-2 invaziv kansere ilerler. 35 yaþ üstü tüm kadýnlara veya düzensiz vaginal kanamasý olan kadýnlarda kolposkopi ile biopsi ve endometrial örnekleme yapýlmalýdýr.
NOT:
ASCUS:Önemi belirlenemeyen atipik çokkatlý hücreler (atypical squamous cells of undetermined significance).
LSIL (low grade sguamoz intraepitelyal lesion): Düþük dereceli lezyon,
HSIL(high grade sguamoz intraepitelyal lesion):Yüksek dereceli lezyon.,
CIN I: Hafif derece (mild) servikal intraepitelyal neoplazi.
CIN II: Orta derecede (moderate) servikal intraepitelyal neoplazi.
CIN III: Þiddetli (severe) displazi = carsinoma insitü.
AGC-NOS (atypical glandüler cells not otherwise specified): Baþka þekilde belirtilemeyen atipik glandüler hücreler.
CIN I = LSIL
CIN II-CIN III = HSIL
Giriþ
SERVÝKAL SMEAR (RAHÝM AÐZI KANSER TARAMA TESTÝ)
Serviks (rahim aðzý) kanseri, dünyada kadýnlar arasýnda meme kanserinden sonra en yaygýn jinekolojik kanserdir. Servikal kanser en sýk 35-39 yaþ ve 60-64 yaþ arasýnda pik yapar. Geliþmiþ ülkelerde serviks kanseri, smear tarama testinin yaygýn olarak kullanýlmasý neticesinde giderek azalmýþtýr. Geliþmiþ ülkelerde serviks kanseri tanýsý alan hastalarýn büyük bir kýsmýnýn taný konulduðunda son beþ yýl içinde hiç smear taramasý yaptýrmadýðý tespit edilmiþtir.
Kadýnlara serviks kanseri tarama testi olarak belirli aralýklarla Papanicolau testi (Pap smear) yapýlmalýdýr. Servikal kanalý döþeyen silindirik epitel ile vajina ve serviksi döþeyen çok katlý yassý epitel (squamöz epitel)’in birleþtiði ve transformasyon zonu adý verilen bölge, rahim aðzý kanserlerinin köken aldýðý bölge olduðundan, bu bölgenin smear tetkiki ile incelenmesi son derece önemlidir. Bu bölgedeki hücrelerin anormal geliþme göstermeden baþka bir hücreye dönüþmesine metaplazi, hücrelerde normal kabul edilmeyen atipik deðiþimler olmasýna ise displazi adý verilir.
Serviks kanserlerinin en önemli nedeni cinsel yolla bulaþan HPV enfeksiyonudur ve servikal kanserlerin %99.7’sinde mevcuttur. En çok anormal vaginal kanama, cinsel iliþkiden sonra kanama, pis kokulu sarýmsý vaginal akýntý gibi semptomlara neden olur. Serviks kanserinin ilerlemiþ evrelerde tedavisi (cerrahi + radyoterapi + kemoterapi) oldukça zordur.
Serviks kanserinden korunmanýn en iyi yöntemi, yýlda bir kez servikal smear alýnmasý ve özellikle genç yaþta rahim aðzý kanserine ve siðillerine karþý koruyucu olan HPV’e karþý geliþtirilen aþý ile baðýþýklýk saðlanmasýdýr.
Serviks (rahim aðzý) kanseri, dünyada kadýnlar arasýnda meme kanserinden sonra en yaygýn jinekolojik kanserdir. Servikal kanser en sýk 35-39 yaþ ve 60-64 yaþ arasýnda pik yapar. Geliþmiþ ülkelerde serviks kanseri, smear tarama testinin yaygýn olarak kullanýlmasý neticesinde giderek azalmýþtýr. Geliþmiþ ülkelerde serviks kanseri tanýsý alan hastalarýn büyük bir kýsmýnýn taný konulduðunda son beþ yýl içinde hiç smear taramasý yaptýrmadýðý tespit edilmiþtir.
Kadýnlara serviks kanseri tarama testi olarak belirli aralýklarla Papanicolau testi (Pap smear) yapýlmalýdýr. Servikal kanalý döþeyen silindirik epitel ile vajina ve serviksi döþeyen çok katlý yassý epitel (squamöz epitel)’in birleþtiði ve transformasyon zonu adý verilen bölge, rahim aðzý kanserlerinin köken aldýðý bölge olduðundan, bu bölgenin smear tetkiki ile incelenmesi son derece önemlidir. Bu bölgedeki hücrelerin anormal geliþme göstermeden baþka bir hücreye dönüþmesine metaplazi, hücrelerde normal kabul edilmeyen atipik deðiþimler olmasýna ise displazi adý verilir.
Serviks kanserlerinin en önemli nedeni cinsel yolla bulaþan HPV enfeksiyonudur ve servikal kanserlerin %99.7’sinde mevcuttur. En çok anormal vaginal kanama, cinsel iliþkiden sonra kanama, pis kokulu sarýmsý vaginal akýntý gibi semptomlara neden olur. Serviks kanserinin ilerlemiþ evrelerde tedavisi (cerrahi + radyoterapi + kemoterapi) oldukça zordur.
Serviks kanserinden korunmanýn en iyi yöntemi, yýlda bir kez servikal smear alýnmasý ve özellikle genç yaþta rahim aðzý kanserine ve siðillerine karþý koruyucu olan HPV’e karþý geliþtirilen aþý ile baðýþýklýk saðlanmasýdýr.
Semptom ve Yakýnmalar
Smear almadan önce dikkat edilecek noktalar:
-Genellikle adet kanamasý bittikten sonra alýnmalýdýr. Gerekli durumlarda kanama devam ederken de alýnabilir.
-Smear almadan en az 72 saat öncesinden herhangi bir vaginal ilaç, fitil kullanýlmamalý ve vaginal duþ yapýlmamalýdýr.
-Smear alýnmadan önce en az 24 saat cinsel iliþkide bulunmamak gerekir.
Smear sonucunu deðerlendirirken %25 yanlýþ negatif sonuç çýkabileceði de bilinmelidir. Smearin alýnýþ tekniði, örneði inceleyen patoloðun tecrübesi gibi çeþitli faktörler sonucun yanlýþ yorumlanmasýna neden olabilir.
Smear nasýl alýnýr?
’’Pap smear’’ almak için jinekolojik pozisyonda uygun boy spekulum ile serviks görünür hale getirildikten sonra, önce serviks silindirik epitel ile yassý epitelin birleþtiði alandan ve vagina ve serviksin diðer bölgelerinden spatülle alýnan sürüntü örneði temiz bir lam üzerine yayýlýr, sonra steril pamuk uçlu çubuk veya özel steril bir fýrça ile endometrial kanaldan alýnan örnek ikinci bir temiz lam üzerine yayýlýr. Bu alýnan lamlar alkol-eter karýþýmý içine konur ya da saç sprey ile fikse edilerek patoloji-sitoloji laboratuvarýna gönderilir. ’’Papanicolau smear’’ yalnýz bir tarama yöntemidir. Bu smear ile servikal kanser, human papilloma virus etkisi, trikomanas vaginalis, klamidra trakhomatis, herpes simpleks virüs etkisi gibi cinsel yolla bulaþan patojenler ve hormonal durum belirlenebilir.
-Genellikle adet kanamasý bittikten sonra alýnmalýdýr. Gerekli durumlarda kanama devam ederken de alýnabilir.
-Smear almadan en az 72 saat öncesinden herhangi bir vaginal ilaç, fitil kullanýlmamalý ve vaginal duþ yapýlmamalýdýr.
-Smear alýnmadan önce en az 24 saat cinsel iliþkide bulunmamak gerekir.
Smear sonucunu deðerlendirirken %25 yanlýþ negatif sonuç çýkabileceði de bilinmelidir. Smearin alýnýþ tekniði, örneði inceleyen patoloðun tecrübesi gibi çeþitli faktörler sonucun yanlýþ yorumlanmasýna neden olabilir.
Smear nasýl alýnýr?
’’Pap smear’’ almak için jinekolojik pozisyonda uygun boy spekulum ile serviks görünür hale getirildikten sonra, önce serviks silindirik epitel ile yassý epitelin birleþtiði alandan ve vagina ve serviksin diðer bölgelerinden spatülle alýnan sürüntü örneði temiz bir lam üzerine yayýlýr, sonra steril pamuk uçlu çubuk veya özel steril bir fýrça ile endometrial kanaldan alýnan örnek ikinci bir temiz lam üzerine yayýlýr. Bu alýnan lamlar alkol-eter karýþýmý içine konur ya da saç sprey ile fikse edilerek patoloji-sitoloji laboratuvarýna gönderilir. ’’Papanicolau smear’’ yalnýz bir tarama yöntemidir. Bu smear ile servikal kanser, human papilloma virus etkisi, trikomanas vaginalis, klamidra trakhomatis, herpes simpleks virüs etkisi gibi cinsel yolla bulaþan patojenler ve hormonal durum belirlenebilir.
Laboratuvar testleri, özel testler
Servikal smear sonuçlarýnýn sýnýflandýrýlmasý:
Aþaðýda servikal smear sonuçlarýnýn deðerlendirilmesinde eski ve yeni iki deðiþik sýnýflandýrma görülmektedir:
A. Servikal smear Papanicolaou sýnýflandýrmasý:
Klas 1:Normal hücreler
Klas 2: Ýnflamatuar deðiþiklikler, metaplazik epitel dejenerasyonu, reaktif hücresel deðiþiklik,CINl)
Klas 3: Aðýr iltihabi veya dejenoraji deðiþiklikler, þüpheli, hafif, orta þiddette ya da þiddetli displazi, kesin olarak kanser hücresi olmayan anormal hücreler (genellikle biopsi gerekir), (CIN II-CIN III).
Klas 4: Aðýr displazi, malign hücre olasýlýðý, karsinoma in- sitü (konizasyon veya biopsi gerekir).
Klas 5: Malign hücreler, tartýþmasýz kanser hücreleri
B. Servikal Smear Bethesda sýnýflamasý:
Yeterlilik
-Yeterli
-Sýnýrlý
-Yetersiz
Tanýmlama
- Normal sýnýrlar içinde.
- Ýyi huylu (benign) hücresel deðiþiklikler
Ýnflamasyon
Atrofi
Radyasyon etkisi
-Epitel hücre anomalileri
Atipik skuamöz hücreler;
ASCUS
LSIL (low grade squamous intraepithelial lesion)
HSIL (hýgh grade squamous intraepithelial lesion)
Skuamöz hücreli karsinom.
Glandüler hücre anomalisi;
Atipik glandüler hücreler
AGC-NOS,
AGC-’’favor neoplasia’’,
AIN (adenocarsinoma in-sitü)
Prognoz, Gidiþat, Mortalite ve morbidite
ASCUS takibi:
1- Þiddetli iltihap ile birlikte ASCUS tanýsý alan kiþilerin tedavisi uygun þekilde yapýldýktan 2 ay sonra smear tekrarlanmalýdýr.
2-Postmenopozal ASCUS tanýsý alan hastalar östrojen ile tedavi edildikten sonra smear tekrarlanmalýdýr. ASCUS devam ederse kolposkopi, servikal biopsi önerilir.
3-Ýki yýl süreyle 4-6 ayda bir üç kez üst üste negatif oluncaya kadar smear ile takip edilmelidir.
4-Bu süre içinde tekrar ASCUS tanýsý konursa kolposkopi eþliðinde servikal biopsi yapýlmalýdýr.
5-Yüksek risk grubunda bulunan hastalarda ASCUS tanýsý konursa beklemeden kolposkopi yapýlmalýdýr.
LSIL takibi:
1-Lezyonlarýn %60’ý spontan düzeldiðinden 2 yýl boyunca hiçbir tedavi vermeden 4-6 ayda bir smear alýnmalýdýr. Eðer takipte ikinci kez LSIL tespit edilirse kolposkopi, servikal biopsi yapýlmalýdýr.
HSIL takibi:
-HSIL tespit edildiðinde zaman kaybetmeden kolposkopi eþliðinde servikal biopsi ya da LEEP iþlemi adý verilen rahim aðzýnýn ince bir tabaka halinde traþlanmasý (kesilmesi) gerekir.
ASCUS vakalarýn 68’i, LSIL vakalarýn % 47’si, HSIL vakalarýn % 35’i spontan regresyona (hiçbir tedavi yapýlmadan geriler) uðrar. ASCUS vakalarýnýn % 21’i LSIL, % 7,3’ü HSIL, %0,25’i serviks kanserine dönüþür.
LSIL-spontan düzelebilir. %1 invaziv kanser ilerleme riski vardýr. Kolposkopi altýnda biopsi alýnýrsa %15-30 oranýnda CIN varlýðý saptanýr.
HSIL vakalarýnýn %70-75 CIN 2-3, %1-2 invaziv kansere ilerler. 35 yaþ üstü tüm kadýnlara veya düzensiz vaginal kanamasý olan kadýnlarda kolposkopi ile biopsi ve endometrial örnekleme yapýlmalýdýr.
NOT:
ASCUS:Önemi belirlenemeyen atipik çokkatlý hücreler (atypical squamous cells of undetermined significance).
LSIL (low grade sguamoz intraepitelyal lesion): Düþük dereceli lezyon,
HSIL(high grade sguamoz intraepitelyal lesion):Yüksek dereceli lezyon.,
CIN I: Hafif derece (mild) servikal intraepitelyal neoplazi.
CIN II: Orta derecede (moderate) servikal intraepitelyal neoplazi.
CIN III: Þiddetli (severe) displazi = carsinoma insitü.
AGC-NOS (atypical glandüler cells not otherwise specified): Baþka þekilde belirtilemeyen atipik glandüler hücreler.
CIN I = LSIL
CIN II-CIN III = HSIL