Genel Bilgiler

Giriş

RAHÝM AÐZINDA YARA

(Servikal erozyon)

Servikal Erozyon Oluþumu

Serviks rahmin alt parçasý olup, jinekolojik muayenede vaginanýn en üst kýsmýnda ele gelir. Servikal erozyon serviks üstünde görülen kýrmýzý kadife gibi bir yaradýr. Servikal kanal iç yüzünü sýnýrlayan ve mukus üreten kolumnar epitelin (silindirik epitel) serviksin dýþýna doðru ilerlemesi ile servikal erozyon ortaya çýkar. Serviksin vaginal yüzeyi ise sguamous epitel (çok katlý yassý epitel) ile döþelidir. Sguamoz ve kolumnar epitelin karþýlaþtýðý alana Sguamo-Columnar Junction (SCJ) adý verilir. Servikal erozyon bölgesinde bulunan kolumnar epitel, çok katlý yassý epitelden çok daha ince olduðu için, altta yatan kan damarlarýnýn parlak kýrmýzý görünmesine neden olur. ve bir spekulum yardýmý ile jinekolojik muayene sýrasýnda rahatlýkla izlenebilir. Servikal erozyon hastalýk belirtisi olmayabilir, daha çok saðlýklý kadýnlarda görülür. Önceleri servikal erozyonun kansere dönüþtüðü bilinirdi, fakat bugün bunun doðru olmadýðý ve servikal erozyonun tamamen benign bir durum olduðu bilinmektedir.

Servikal erozyon östrojen hormonuna baðlýdýr. Genç kýzlarda, gebelik sýrasýnda ve doðum kontrol ilacý kullananlarda daha çok görülür.

Servikal Erozyon Belirtileri

Artmýþ vaginal akýntý: Normal vaginal akýntý ekseriya açýk, þeffaf, dokununca kaygan bir akýntýdýr. Servikal enfeksiyon olduðu zaman, mukopürülan ve kötü kokulu akýntý yapan enfeksiyon hücreleri görülür.

Kanama: Servikal erozyon alanýndaki kolumnar hücreler frajil olduðu için cinsel iliþkiden sonra ekseriya kanamaya neden olur. Bu durum gebelikte daha sýk görülür.

Servikal Erozyon Nedenleri

Servikal erezyonu olan kadýnlarýn büyük bir kýsmýnda problem olmaz, fakat bazý durumlarda aþýrý akýntý, iliþkiden sonra kanama (post-coital bleeding) þikayetleri ön plana çýkar. Doðum ya da düþük gibi olaylar sýrasýnda serviks epiteli hasar görür ve enfeksiyon (servisitis) geliþir. Ara sýra servikste SCJ bölgesinde salgý yapan bezlerin kanallarý enfeksiyon ile týkanarak mukus dolu kistler (Nabothi kistleri) ortaya çýkar ki bu durum “kronik servisitis” olarak adlandýrýlýr ve bu kistler yýllar sonra bile kaybolmaz. Servikal erozyon yapan nedenleri, kýsaca östrojen hormonuna baðlý, enfeksiyona baðlý ve diðer nedenler baþlýðý altýnda inceleyebiliriz:

1-Östrojen hormonu: Servikal erozyon vücutta dolaþan östrojen hormonunun etkisi ile ortaya çýkar.

*Gebelikte: Gebelikte vücutta oluþan yüksek östrojen düzeyine baðlý olarak servikal erozyon çok sýk ortaya çýkar. Özellikle ilk trimesterde, cinsel iliþkide orta derecede kanamaya neden olabilir. Doðumdan 3-6 ay sonra spontan olarak kaybolur.

*Doðum kontrol ilaçlarý kullananlarda: Çeþitli dozlarla östrojen ve progesteron ihtiva eden bu ilaçlarda, özellikle östrojen seviyesi yüksek olanlarda servikal erozyon daha sýk izlenir.

*Yeni doðan kýz bebeklerde: Rahim içinde anneden kýz bebeðe geçen östrojen hormonu servikal erozyona neden olur. Bu durum çocukluk çaðýnda giderek ortadan kalkar (östrojen etkisinin giderek azalmasýna baðlý olarak).

*Hormon replasman tedavisi alan kadýnlarda: Özellikle menopoz, prematür ovarian yetmezlik gibi östrojen tedavisi verilen kadýnlarda servikal erezyon ortaya çýkabilir. Hormon tedavisi almayan menopozdaki kadýnlarda östrojen seviyesi çok düþük olduðundan servikal erozyon genellikle görülmez.

2-Enfeksiyon:Çeþitli bakterial, fungal, parazitik, virütik hastalýklar ve özellikle cinsel yolla bulaþan enfeksiyon hastalýklar (trichomonas enfeksiyonu, herpes virüs enfeksiyonu, erken sifiliz) servikal erozyona neden olabilir.

3-Diðer nedenler: Kronik vaginal enfeksiyonlar, menses sýrasýnda kullanýlan ve uzun süre kalan vajinal tamponlar, cinsel iliþkiler, , kimyasal vaginal duþlar, vagina asiditesini deðiþtiren gebelik önlemek amacýyla kullanýlan çeþitli kimyasal anti-spem jeller, köpükler ve diðer kontraseptif kremler gibi etkenler de servikal erozyon yapabilen nedenler arasýnda sayýlabilir.

Servikal Erozyon Testleri

Basit bir servikal erozyonun, servikste ülser yapan servikal kanser, sifiliz ve diðer cinsel yolla bulaþan hastalýklardan ayýrt edilmesi çok önemlidir. Bu nedenle servikal smear ve gerekirse servikal biopsi yapýlmalýdýr.

Servikal Erozyon Tedavisi:

Hastada bir þikayete neden olmadýðý takdirde servikal erezyon tedavisine gerek yoktur.

Servikal erozyona neden olan duruma baðlý olarak tedavisi deðiþiktir. Enfeksiyon varsa uygun antibiyotiklerle tedavi edilir. Vaginal akýntý, iliþkide kanama gibi þikayetler olursa koterizasyon (diathermy) ya da dondurma (cryotherapy) tedavileri yapýlarak servikal erezyon ortadan kaldýrýlmalýdýr. Bu iþlemler genellikle aðrýsýz iþlemler olup herhangi bir anestezi gerektirmez. Servikal erozyonu yakma ya da dondurma iþleminden sonra 1-2 hafta devam eden vajinal pembe sulu bir alýntý olmasý normaldir. Bu tedavilerden sonra birkaç hafta servikal tampon koymak ya da iliþkiye girmek gibi enfeksiyona neden olabilecek uygulamalardan sakýnýlmalýdýr. Tedavide serviks yüzey epitelini kalýnlaþtýran, vaginal yolla uygulanan östrojenli kremler de verilebilir.

Giriþ

RAHÝM AÐZINDA YARA

(Servikal erozyon)

Servikal Erozyon Oluþumu

Serviks rahmin alt parçasý olup, jinekolojik muayenede vaginanýn en üst kýsmýnda ele gelir. Servikal erozyon serviks üstünde görülen kýrmýzý kadife gibi bir yaradýr. Servikal kanal iç yüzünü sýnýrlayan ve mukus üreten kolumnar epitelin (silindirik epitel) serviksin dýþýna doðru ilerlemesi ile servikal erozyon ortaya çýkar. Serviksin vaginal yüzeyi ise sguamous epitel (çok katlý yassý epitel) ile döþelidir. Sguamoz ve kolumnar epitelin karþýlaþtýðý alana Sguamo-Columnar Junction (SCJ) adý verilir. Servikal erozyon bölgesinde bulunan kolumnar epitel, çok katlý yassý epitelden çok daha ince olduðu için, altta yatan kan damarlarýnýn parlak kýrmýzý görünmesine neden olur. ve bir spekulum yardýmý ile jinekolojik muayene sýrasýnda rahatlýkla izlenebilir. Servikal erozyon hastalýk belirtisi olmayabilir, daha çok saðlýklý kadýnlarda görülür. Önceleri servikal erozyonun kansere dönüþtüðü bilinirdi, fakat bugün bunun doðru olmadýðý ve servikal erozyonun tamamen benign bir durum olduðu bilinmektedir.

Servikal erozyon östrojen hormonuna baðlýdýr. Genç kýzlarda, gebelik sýrasýnda ve doðum kontrol ilacý kullananlarda daha çok görülür.

Servikal Erozyon Belirtileri

Artmýþ vaginal akýntý: Normal vaginal akýntý ekseriya açýk, þeffaf, dokununca kaygan bir akýntýdýr. Servikal enfeksiyon olduðu zaman, mukopürülan ve kötü kokulu akýntý yapan enfeksiyon hücreleri görülür.

Kanama: Servikal erozyon alanýndaki kolumnar hücreler frajil olduðu için cinsel iliþkiden sonra ekseriya kanamaya neden olur. Bu durum gebelikte daha sýk görülür.

Servikal Erozyon Nedenleri

Servikal erezyonu olan kadýnlarýn büyük bir kýsmýnda problem olmaz, fakat bazý durumlarda aþýrý akýntý, iliþkiden sonra kanama (post-coital bleeding) þikayetleri ön plana çýkar. Doðum ya da düþük gibi olaylar sýrasýnda serviks epiteli hasar görür ve enfeksiyon (servisitis) geliþir. Ara sýra servikste SCJ bölgesinde salgý yapan bezlerin kanallarý enfeksiyon ile týkanarak mukus dolu kistler (Nabothi kistleri) ortaya çýkar ki bu durum “kronik servisitis” olarak adlandýrýlýr ve bu kistler yýllar sonra bile kaybolmaz. Servikal erozyon yapan nedenleri, kýsaca östrojen hormonuna baðlý, enfeksiyona baðlý ve diðer nedenler baþlýðý altýnda inceleyebiliriz:

1-Östrojen hormonu: Servikal erozyon vücutta dolaþan östrojen hormonunun etkisi ile ortaya çýkar.

*Gebelikte: Gebelikte vücutta oluþan yüksek östrojen düzeyine baðlý olarak servikal erozyon çok sýk ortaya çýkar. Özellikle ilk trimesterde, cinsel iliþkide orta derecede kanamaya neden olabilir. Doðumdan 3-6 ay sonra spontan olarak kaybolur.

*Doðum kontrol ilaçlarý kullananlarda: Çeþitli dozlarla östrojen ve progesteron ihtiva eden bu ilaçlarda, özellikle östrojen seviyesi yüksek olanlarda servikal erozyon daha sýk izlenir.

*Yeni doðan kýz bebeklerde: Rahim içinde anneden kýz bebeðe geçen östrojen hormonu servikal erozyona neden olur. Bu durum çocukluk çaðýnda giderek ortadan kalkar (östrojen etkisinin giderek azalmasýna baðlý olarak).

*Hormon replasman tedavisi alan kadýnlarda: Özellikle menopoz, prematür ovarian yetmezlik gibi östrojen tedavisi verilen kadýnlarda servikal erezyon ortaya çýkabilir. Hormon tedavisi almayan menopozdaki kadýnlarda östrojen seviyesi çok düþük olduðundan servikal erozyon genellikle görülmez.

2-Enfeksiyon:Çeþitli bakterial, fungal, parazitik, virütik hastalýklar ve özellikle cinsel yolla bulaþan enfeksiyon hastalýklar (trichomonas enfeksiyonu, herpes virüs enfeksiyonu, erken sifiliz) servikal erozyona neden olabilir.

3-Diðer nedenler: Kronik vaginal enfeksiyonlar, menses sýrasýnda kullanýlan ve uzun süre kalan vajinal tamponlar, cinsel iliþkiler, , kimyasal vaginal duþlar, vagina asiditesini deðiþtiren gebelik önlemek amacýyla kullanýlan çeþitli kimyasal anti-spem jeller, köpükler ve diðer kontraseptif kremler gibi etkenler de servikal erozyon yapabilen nedenler arasýnda sayýlabilir.

Servikal Erozyon Testleri

Basit bir servikal erozyonun, servikste ülser yapan servikal kanser, sifiliz ve diðer cinsel yolla bulaþan hastalýklardan ayýrt edilmesi çok önemlidir. Bu nedenle servikal smear ve gerekirse servikal biopsi yapýlmalýdýr.

Servikal Erozyon Tedavisi:

Hastada bir þikayete neden olmadýðý takdirde servikal erezyon tedavisine gerek yoktur.

Servikal erozyona neden olan duruma baðlý olarak tedavisi deðiþiktir. Enfeksiyon varsa uygun antibiyotiklerle tedavi edilir. Vaginal akýntý, iliþkide kanama gibi þikayetler olursa koterizasyon (diathermy) ya da dondurma (cryotherapy) tedavileri yapýlarak servikal erezyon ortadan kaldýrýlmalýdýr. Bu iþlemler genellikle aðrýsýz iþlemler olup herhangi bir anestezi gerektirmez. Servikal erozyonu yakma ya da dondurma iþleminden sonra 1-2 hafta devam eden vajinal pembe sulu bir alýntý olmasý normaldir. Bu tedavilerden sonra birkaç hafta servikal tampon koymak ya da iliþkiye girmek gibi enfeksiyona neden olabilecek uygulamalardan sakýnýlmalýdýr. Tedavide serviks yüzey epitelini kalýnlaþtýran, vaginal yolla uygulanan östrojenli kremler de verilebilir.