Genel Bilgiler

Giriş

KIZLIK ZARI YIRTILMASI

VE

KIZLIK ZARI MUAYENE TEKNÝKLERÝ

 Kýzlýk zarý (himen), klitorisin ve commissure posterior adý verilen yapýnýn arasýnda bulunan vajinal vestibule’nin ortasýnda, labium minörlerin arasýnda yer alýr.

Himenin görüntüsü puberteden sonra östrojen hormonunun etkisi ile zamanla deðiþir. Anüler (halka þeklinde), crescentic (hilal-yarým ay þeklinde), septalý, bilobatus, dentatus, fimbriatus, cripriformis gibi çok deðiþik kýzlýk zarlarý olmakla birlikte crescentic tip en yaygýn görülen kýzlýk zarý tipidir. Bu tip kýzlýk zarýnýn morfolojik yapýsý incelenecek olursa himenal doku saat 10-11 ve saat 1-2 pozisyonlarýndan tutunur ve saat 12 seviyesinde himenal doku yoktur.

Kýzlýk Zarý Muayene Teknikleri

Kýzlýk zarý en iyi jinekolojik pozisyonda yatarken bacaklar kurbaða pozisyonunda (frog-leg position) iken görülebilir. Doktor kýzlýk zarý muayenesi yapmadan önce eldivenini takar ve gazlý bez yardýmýyla baþparmak ve iþaret parmaklarý arasýnda tuttuðu labialarý iki yandan nazikçe dýþa ve aþaðýya doðru çeker. Bu hareket oldukça nazik yapýlan bir hareket olup, asla genç kýzlarýn çok zaman korktuklarý gibi aðrýlý bir iþlem deðildir ve asla kýzlýk zarýna bir zarar vermez. Bu muayene sýrasýnda pelvik kaslara dokunulmaz. Pelvik kaslarda gerginlik olursa vajinal vestibular yapýlar ve himen izlenemez.

Özellikle çocuklarda diz-dirsek pozisyonu (prone knee- chest position) diye tanýmlanan baþ ve göðsün muayene masasýna deðdiði, yüzükoyun baþaþaðý yattýðý pozisyonda labialar yukarda ve ayrýk olarak duracaðý için kýzlýk zarýnýn arkasý (posterior himen), vagina ve anüs daha net izlenebilir.

Daha küçük çocuklar ise annelerinin kucaðýnda frog-leg pozisyonda tutulduðu zaman himen muayenesi kolaylýkla ve nazikçe yapýlabilir. Himeni daha net bir þekilde incelemek için nemlendirilmiþ pamuk uçlu bir çubuk kullanýlibilir. Bu çubuk yardýmýyla fimbrialý ve çok aþýrý geliþmiþ olan himeni muayene etmek mümkündür.

Pubertal himeni incelemenin geliþmiþ bir baþka metodunda Foley kateter kullanmak gerekir. Kateter nazikçe himen açýklýðýndan vajinaya geçirilir ve Foley kateterin balonu þiþirilir, hafif derecede traksiyon yapýlarak himen gerilir ve laserasyonlar ya da himenin normal anotomik yapýsý net olarak deðerlendirilir.

Kýzlýk Zarý Yýrtýlmasýnýn Tespiti

Aslýnda himen bakireliðin bir sembolüde deðildir. Himen dokusu genellikle çok ince olup ruberteden önce narindir. Bu nedenle bisiklete binmek, ata binmek, jimnastik yapmak gibi sportif faliyetlere katýlan ve adet baþlayýnca tampon kullanan bir çok kýz çocuðu himenlerinin çok esnediði, yýrtýldýðý ya da geniþlediðinin farkýnda bile deðildir. Küçük kýz çocuklarý bu sporlara baþladýklarý zaman himen çok narin olduðu için ve himenin bu sporlar sýrasýnda geniþlemesi ve esnemesi zamanla yavaþ yavaþ olduðu için bu süreç içinde himende olan deðiþim sýrasýnda kanama ve aðrý olmaz.

Ýlk defa cinsel iliþki olmasýna raðmen ortalama %20- %30 oranýnda kýzlýk zarýndan kanama olmadýðý ve hatta yýrtýlmanýn gerçekleþemediði gözlenebilir. Bazý kýzlýk zarlarý ince kenarlý ve esnek olduðundan ancak doðum sýrasýnda yýrtýlabilir. Bir iliþkinin ilk defa olduðu, yýrtýk himenal doku kenarlarýnda olan ödem (þiþlik) ve eritematöz (kýzarýklýk) deðiþikliklerden anlaþýlýr. Himende en çok arka kýsýmda yýrtýk olabilir. Buna raðmen himenin ön yarýsýnda (saat 3-9 arasý yukarý kýsým) çentiller ve yarýklar olup olmadýðýda deðerlendirilmelidir. Himenal dokunun yýrtýlmasýndan ileri gelen himen parçalarý (karunkule himenalis) da belirtilmelidir. Himenal doku kenarlarýnda olan yýrtýklar saat kadranlarýna göre ifade edilir. Yara iyileþmesi kiþiler arasýnda farklýlýk göstermekle beraber bu durum genellikle bir hafta içinde tamamen ortadan kalkar. Kýzlýk zarý geniþ, duhüle müsait ve ince kenarlý olanlarda ilk iliþkide kanama olmayabilir, buna raðmen bu durumda da ilk defa iliþki olup olmadýðý çoðu zaman dikkatli ve tecrubeli bir jinekolog tarafýndan tespit edilebilir. Bu nedenle ilk iliþkide kanamasý olmayan ve kýzlýk zarýnýn yapýsýný merak edenlerin en geç bir hafta içinde muayene olmalarý gerekir.

Daha önce belirtildiði gibi esnek ve geniþ olan ince kenarlý himende ilk iliþkide kanama olmaz ve bazý durumda kýzlýk zarý iliþkiye raðmen esner ve bozulmaz. Bundan da anlaþýlacaðý gibi kýzlýk zarýnýn saðlam olmasý önceden cinsel iliþkinin hiç olmadýðý anlamýna gelmez. Kýzlýk zarýnda yýrtýk olmasý da, her zaman, cinsel iliþkiye girildiði anlamý taþýmaz.

Kýzlýk Zarýnýn Yýrtýlmasýnýn Diðer Nedenleri

• Difteri gibi hastalýklara baðlý olarak himende ülser olmasý.

• Himende aþýrý gerilmeye neden olan sportif faliyetler.

• Sert kesici bir objenin üstüne düþmek.

• Bakire olduðu halde vajinal yolla kullanýlan ilaçlar, tamponlar.

• Aþýrý travmatik kaþýmak.

• Masturbasyon yapmak.

• Yabancý cisim insersiyonu.

• Bu bölgeyi ilgilendiren operasyonlar geçirmiþ olmak.

Kýzlýk Zarý Yýrtýldýktan Sonra Karþýlaþýlabilecek Riskler

Kanama: Kanamanýn bir miktar olmasý normal kabul edilmekle birlikte çok aþýrý kanama ancak himen ile beraber etraf dokular da yýrtýldýðý zaman gerçekleþir ve mutlaka bir jinekolojik muayene olmak gerekir.

Enfeksiyon: Kötü hijyenik alýþkanlýklarý olan kiþilerde vajinal kanalda bulunan bakteriler ile ya da buna ilave olan deðiþik etkenlerle genital organlarda enfeksiyon ortaya çýkabilir.

Fistül Formasyonu: Kýzlýk zarý yýrtýðý çevre dokularý da içine alýrsa rekto- vajinal ya da vasiko -vajinal fistüller oluþabilir. Bu fistül denilen ince kanallardan büyük abdest ya da idrar çýkýþý gözlenebilir. Bu durum çok nadir rastlanan operasyon gerektiren bir durumdur.

Giriþ

KIZLIK ZARI YIRTILMASI

VE

KIZLIK ZARI MUAYENE TEKNÝKLERÝ

 Kýzlýk zarý (himen), klitorisin ve commissure posterior adý verilen yapýnýn arasýnda bulunan vajinal vestibule’nin ortasýnda, labium minörlerin arasýnda yer alýr.

Himenin görüntüsü puberteden sonra östrojen hormonunun etkisi ile zamanla deðiþir. Anüler (halka þeklinde), crescentic (hilal-yarým ay þeklinde), septalý, bilobatus, dentatus, fimbriatus, cripriformis gibi çok deðiþik kýzlýk zarlarý olmakla birlikte crescentic tip en yaygýn görülen kýzlýk zarý tipidir. Bu tip kýzlýk zarýnýn morfolojik yapýsý incelenecek olursa himenal doku saat 10-11 ve saat 1-2 pozisyonlarýndan tutunur ve saat 12 seviyesinde himenal doku yoktur.

Kýzlýk Zarý Muayene Teknikleri

Kýzlýk zarý en iyi jinekolojik pozisyonda yatarken bacaklar kurbaða pozisyonunda (frog-leg position) iken görülebilir. Doktor kýzlýk zarý muayenesi yapmadan önce eldivenini takar ve gazlý bez yardýmýyla baþparmak ve iþaret parmaklarý arasýnda tuttuðu labialarý iki yandan nazikçe dýþa ve aþaðýya doðru çeker. Bu hareket oldukça nazik yapýlan bir hareket olup, asla genç kýzlarýn çok zaman korktuklarý gibi aðrýlý bir iþlem deðildir ve asla kýzlýk zarýna bir zarar vermez. Bu muayene sýrasýnda pelvik kaslara dokunulmaz. Pelvik kaslarda gerginlik olursa vajinal vestibular yapýlar ve himen izlenemez.

Özellikle çocuklarda diz-dirsek pozisyonu (prone knee- chest position) diye tanýmlanan baþ ve göðsün muayene masasýna deðdiði, yüzükoyun baþaþaðý yattýðý pozisyonda labialar yukarda ve ayrýk olarak duracaðý için kýzlýk zarýnýn arkasý (posterior himen), vagina ve anüs daha net izlenebilir.

Daha küçük çocuklar ise annelerinin kucaðýnda frog-leg pozisyonda tutulduðu zaman himen muayenesi kolaylýkla ve nazikçe yapýlabilir. Himeni daha net bir þekilde incelemek için nemlendirilmiþ pamuk uçlu bir çubuk kullanýlibilir. Bu çubuk yardýmýyla fimbrialý ve çok aþýrý geliþmiþ olan himeni muayene etmek mümkündür.

Pubertal himeni incelemenin geliþmiþ bir baþka metodunda Foley kateter kullanmak gerekir. Kateter nazikçe himen açýklýðýndan vajinaya geçirilir ve Foley kateterin balonu þiþirilir, hafif derecede traksiyon yapýlarak himen gerilir ve laserasyonlar ya da himenin normal anotomik yapýsý net olarak deðerlendirilir.

Kýzlýk Zarý Yýrtýlmasýnýn Tespiti

Aslýnda himen bakireliðin bir sembolüde deðildir. Himen dokusu genellikle çok ince olup ruberteden önce narindir. Bu nedenle bisiklete binmek, ata binmek, jimnastik yapmak gibi sportif faliyetlere katýlan ve adet baþlayýnca tampon kullanan bir çok kýz çocuðu himenlerinin çok esnediði, yýrtýldýðý ya da geniþlediðinin farkýnda bile deðildir. Küçük kýz çocuklarý bu sporlara baþladýklarý zaman himen çok narin olduðu için ve himenin bu sporlar sýrasýnda geniþlemesi ve esnemesi zamanla yavaþ yavaþ olduðu için bu süreç içinde himende olan deðiþim sýrasýnda kanama ve aðrý olmaz.

Ýlk defa cinsel iliþki olmasýna raðmen ortalama %20- %30 oranýnda kýzlýk zarýndan kanama olmadýðý ve hatta yýrtýlmanýn gerçekleþemediði gözlenebilir. Bazý kýzlýk zarlarý ince kenarlý ve esnek olduðundan ancak doðum sýrasýnda yýrtýlabilir. Bir iliþkinin ilk defa olduðu, yýrtýk himenal doku kenarlarýnda olan ödem (þiþlik) ve eritematöz (kýzarýklýk) deðiþikliklerden anlaþýlýr. Himende en çok arka kýsýmda yýrtýk olabilir. Buna raðmen himenin ön yarýsýnda (saat 3-9 arasý yukarý kýsým) çentiller ve yarýklar olup olmadýðýda deðerlendirilmelidir. Himenal dokunun yýrtýlmasýndan ileri gelen himen parçalarý (karunkule himenalis) da belirtilmelidir. Himenal doku kenarlarýnda olan yýrtýklar saat kadranlarýna göre ifade edilir. Yara iyileþmesi kiþiler arasýnda farklýlýk göstermekle beraber bu durum genellikle bir hafta içinde tamamen ortadan kalkar. Kýzlýk zarý geniþ, duhüle müsait ve ince kenarlý olanlarda ilk iliþkide kanama olmayabilir, buna raðmen bu durumda da ilk defa iliþki olup olmadýðý çoðu zaman dikkatli ve tecrubeli bir jinekolog tarafýndan tespit edilebilir. Bu nedenle ilk iliþkide kanamasý olmayan ve kýzlýk zarýnýn yapýsýný merak edenlerin en geç bir hafta içinde muayene olmalarý gerekir.

Daha önce belirtildiði gibi esnek ve geniþ olan ince kenarlý himende ilk iliþkide kanama olmaz ve bazý durumda kýzlýk zarý iliþkiye raðmen esner ve bozulmaz. Bundan da anlaþýlacaðý gibi kýzlýk zarýnýn saðlam olmasý önceden cinsel iliþkinin hiç olmadýðý anlamýna gelmez. Kýzlýk zarýnda yýrtýk olmasý da, her zaman, cinsel iliþkiye girildiði anlamý taþýmaz.

Kýzlýk Zarýnýn Yýrtýlmasýnýn Diðer Nedenleri

• Difteri gibi hastalýklara baðlý olarak himende ülser olmasý.

• Himende aþýrý gerilmeye neden olan sportif faliyetler.

• Sert kesici bir objenin üstüne düþmek.

• Bakire olduðu halde vajinal yolla kullanýlan ilaçlar, tamponlar.

• Aþýrý travmatik kaþýmak.

• Masturbasyon yapmak.

• Yabancý cisim insersiyonu.

• Bu bölgeyi ilgilendiren operasyonlar geçirmiþ olmak.

Kýzlýk Zarý Yýrtýldýktan Sonra Karþýlaþýlabilecek Riskler

Kanama: Kanamanýn bir miktar olmasý normal kabul edilmekle birlikte çok aþýrý kanama ancak himen ile beraber etraf dokular da yýrtýldýðý zaman gerçekleþir ve mutlaka bir jinekolojik muayene olmak gerekir.

Enfeksiyon: Kötü hijyenik alýþkanlýklarý olan kiþilerde vajinal kanalda bulunan bakteriler ile ya da buna ilave olan deðiþik etkenlerle genital organlarda enfeksiyon ortaya çýkabilir.

Fistül Formasyonu: Kýzlýk zarý yýrtýðý çevre dokularý da içine alýrsa rekto- vajinal ya da vasiko -vajinal fistüller oluþabilir. Bu fistül denilen ince kanallardan büyük abdest ya da idrar çýkýþý gözlenebilir. Bu durum çok nadir rastlanan operasyon gerektiren bir durumdur.