Genel Bilgiler

Alkol kullanma biçimleri ele alýndýðýnda sosyal içicilik, alkol kötüye kullanýmý ve baðýmlýlýk davranýþý kavramlarý öne çýkmaktadýr. Sosyal içicilik, kullandýðý alkol nedeni ile saðlýk sorunu ya da sosyal sorun yaþamayan ve alkol kullanýmý kesildiðinde hiçbir sorun ortaya çýkmayan kiþiler için kullanýlan isimlendirmedir. Sosyal içici olarak adlandýrýlan bu kiþiler alkol kötüye kullanýmýnýn olumsuz etkilerini yaþamadýklarý halde alkolle iliþkili kazalar gibi tek bir içme döneminin olumsuz sonuçlarýnýn riskiyle karþý karþýyadýrlar.

Baðýmlýlýk davranýþý alkol tüketim biçimi olarak; ister yalnýz hafta sonlarý yoðun alkol tüketimi olsun, ister her gün fazla miktarda alkol tüketimi olsun, isterse dönem dönem yoðun alkol tüketimi þeklinde olsun (örn; dipsomani gibi) içme davranýþý üzerindeki kontrol kaybýnýn meydana geldiði durum olarak tanýmlanmýþtýr (2). Ýçme davranýþý üzerinde kontrol kaybý, alkol kötüye kullanýmý ile alkol baðýmlýlýðý arasýndaki kritik sýnýrý oluþturmaktadýr (1).

Baðýmlýlýk sendromu tanýmý, ilk kez alkol baðýmlýlýðý için yapýlmýþtýr. Baðýmlýlýk sendromunun ana tanýmlayýcý özelliði, alkol almak için istek olmasýdýr. Bu istek sýk sýk alkol alma isteðinden, önüne geçilmez bir alkol alma isteðine kadar deðiþen ölçülerde olabilir (3).

Bütün içiciler bu kategorilere tam olarak uymayabilir ve alkol baðýmlýlýðý ile alkol kötüye kullanýmý deðiþik derecelerde olabilir. Aralýklý da olsa aþýrý ve riskli içen bireyler, sosyal içici olarak düþünülmelerine karþýn alkolün neden olduðu kazalar gibi ciddi sorunlarla karþý karþýyadýr, ancak alkol kötüye kullanýmý ölçütlerini karþýlamayabilirler. Benzer þekilde ciddi saðlýk sorunlarýna ve/veya sosyal sorunlara yol açan ýsrarlý ve yineleyici alkol kötüye kullanýmýný, alkol baðýmlýlýðýndan ayýrt etmek güç olabilir. Alkol alýmýnýn yarattýðý sorunlar durumdan duruma farklýlýk gösterebilir, örneðin evinde alkol alýp uyuyan kiþinin durumunda alkol alýmý çok fazla sorun yaratmayabilirken, meyhanede içip evine arabasýyla dönen kiþide ölümcül sonuçlarý olabilir.

Alkol kullanan bir kiþinin yaþantýsýnda farklý zamanlarda, farklý içme biçimleri olabilir. Birçoðu olumsuz sonuçlarla hiç karþýlaþmayabilirken, bir kýsmýnda alkol kötüye kullanýmý veya alkol baðýmlýlýðý geliþir. Talihsiz sayýlabilecek bir kaç kiþide alkolle bir kez karþýlaþma baðýmlýlýðýn ortaya çýkabilmesine sebep olurken, çoðunlukla alkol baðýmlýlýðýnýn oluþmasý yýllar alýr. Alkol kötüye kullanýmý olgularýnýn hepsinde alkol baðýmlýlýðý geliþmez, büyük çoðunluðu ömürleri boyunca sorunlu olmayan içme ile sorunlu olabilecek içme dönemleri arasýnda gidip gelirler.

Kaynaklar

(1) Coþkunol H, Çelikkol A. Alkol Kullaným Bozukluklarý ve Tedavisi. Ege Psikiyatri Sürekli Yayýnlarý Kitap 1(içinde). Ýzmir: Ege Üniversitesi Basýmevi; 1996.

(2) Bankole J, Ruiz P, Galanter M, eds. Handbook of Clinical Alcoholism Treatment. Baltimore: Lippincott Williams and Wilkins; 2003.

(3) Arýkan Z. Alkol Kullanýmýna Baðlý Ruhsal ve Davranýþsal Bozukluklar. Iþýk E. ed. Güncel Klinik Psikiyatri (içinde), 2. baský. Ankara: Golden Print Matbaasý, 2008:317-333.