Genel Bilgiler

Diyetin ve beslenmenin kanserin geliþiminde oynadýðý rolü deðerlendirmek ve açýklýða kavuþturmak için birçok araþtýrma yapýlýyor. Hiçbir dolaysýz neden-sonuç iliþkisi kanýtlanmadýysa da, istatistikler bazý gýdalarýn bazý kanser tiplerinin riskini arttýrabildiðini ya da azaltabildiðini göstermektedir.

Amerikan Kanser Derneði ve Ulusal Kanser Enstitüsü, insanlarda bazý kanser türlerinin geliþme riskinin azaltýlmasýna yardýmcý olmak için diyet kurallarý hazýrladý. Genel olarak saðlýklý bir diyet için genel tavsiyeler içermektedirler:

Normal bir vücut aðýrlýðýný koruyun. Baþta prostat, pankreas, göðüs, yumurtalýk, kalýnbaðýrsak, safra kesesi ve rahim kanseri gelmek üzere, insanlarda bazý kanserlerden ölme oraný þiþmanlýkla baðlantýlýdýr.

 Diyetinizde çok fazla doymuþ ve doymamýþ yaðdan kaçýnýn. Bazý çalýþmalarýn ortaya koyduðu kanýtlar, diyetteki yað seviyeleri ile prostat kanseri, kalýnbaðýrsak kanseri ve diðer kanserlerin oluþumu arasýnda bir iliþki olduðunu düþündürmektedir. Günümüzde tür baðlantýlarýn nedenleri açýk deðildir.

 Son raporlar, diyetteki yað tüketiminin göðüs kanseri sýklýðýyla iliþkisiz olabileceðini düþündürmektedir. Yað tüketimi için hiçbir kural belirlenmemiþtir, ama genel olarak yað tüketimi düþtükçe kanser riskinin düþtüðü görülmektedir. Ýhtiyatlý bir yað tüketimi kuralý, toplam kalori tüketiminizin yüzde 30’udur. (Yaðý diyetinizden tamamen çýkarmaya çalýþmayýn; bunun ne yararý vardýr ne de olanaðý.)

Lif açýsýndan zengin gýdalar yiyin. Günde 25 ile 33 gram lif tüketimi önerilir. Diyet lifi, vücudu özellikle kalýnbaðýrsak kanseri olmak üzere, bazý kanser biçimlerinden korur gibi görünmektedir. Belirli lif tiplerinin etkileme biçimi açýk deðildir. Bu nedenle, taze meyve, sebze ve az iþlenmiþ tahýl ürünleri gibi çeþitli diyet kaynaklarýný her gün yiyin.

A vitamini ve C vitamini açýsýndan zengin gýdalarý her gün yiyin (Bazý örnekler, A vitamini kaynaklarý olarak havuç, ýspanak, tatlý patates, þeftali, kayýsý, koyu yeþil ve koyu sarý taze sebzeler ve meyveler; C vitamini için portakal, greyfurt, çilek, yeþil ve kýrmýzý biberler). A vitamini, aðýz boþluðu, boðaz, gýrtlak ve akciðer kanserleri dahil olmak üzere, bazý kanserlerin sýklýðýnýn azaltýlmasýna yardýmcý olabilir. Ayrýca, hayvanlar üzerinde yapýlan çalýþmalar, genel olarak C vitamini olarak bilinen askorbik asitin, nitratlar yendiðinde üretilen bazý kanserojen bileþiklerin oluþumunu önleyebildiðini göstermektedir. Ama, bu vitaminleri normal ihtiyacýnýzdan daha fazla miktarda tüketmeniz gerekmez.

Brokoli, lahana, Brüksel lahanasý, kývýrcýk lahana, karnabahar, yer- lahanasý, hardal yapraklarý ve Ýsviçre pazýsý gibi sebzeleri düzenli diyetinizin bir parçasý haline getirin. Araþtýrmalar bu gýdalarýn kalýnbaðýrsak, mide ve akciðer kanserlerinin geliþimine karþý koruma saðladýklarýný göstermektedir.

 Tuzlanarak, tütsülenerek ve nitratla iþlenmiþ gýdalardan az miktarda yiyin. Bu gýda grubu sucuk, jambon ve diðerleri gibi tütsülenmiþ ve konserve edilmiþ etleri içerir. Yemek borusu ve mide kanseri sýklýðý, bu gýdalarý çok miktarda yiyenlerde daha yüksektir.

 Izgara ya da tütsüleme gibi bazý piþirme yöntemleri kansere yol açabilen maddeler üretebilir bu nedenle bu yöntemleri az kullanmak gerekir.

 Yemek piþirirken kullandýðýnýz tuz miktarýný, yarým kilo ette dörtte bir çay kaþýðý tuz, piþirilmiþ sebze ya da tahýl porsiyonu baþýna sekizde bir çay kaþýðý tuzla sýnýrlayýn. Jambon, soya sosu ya da turþu gibi aþýrý tuzlu gýdalarý al-mayýn ya da seyrek olarak ve az miktarlarda yiyin.

Alkol kullanmayýn. Uzun süreler boyunca çok miktarda alkol içmek, karaciðer kanseri riskini arttýrýr. Alkol tüketimi sigarayla ya da tütün çiðnemeyle birleþtiðinde, aðýz, gýrtlak, boðaz ve yemek borusu kanseri riskini arttýrýr.

Koruyucu Önlemler

    . Fiziksel aktiviteyi artýrarak ve enerji alýmýna dikkat ederek, vücut aðýrlýðýnýzý ideal kilo aralýðý içinde sabit tutun.
    . Haftada 3 gün en az 30 dakika yürüyüþ, yüzme, bisiklet, step gibi egzersizler yapýn ve bunu ömür boyu sürdürün.
    . Yeterli ve dengeli beslenin. Besin çeþitliliðine dikkat edin.
    . Yað tüketimini azaltýn, yaðlý etlerden mümkün oldukça uzak durun. Aldýðýnýz yaðlarýn, toplam günlük kalorinin %30’unu geçmemesine dikkat edin. Doymamýþ yað asidi içeren yaðlarý (soya, zeytinyaðý, mýsýrözü, ayçiçeði, kanola yaðý ve bir tür balýk yaðý olan omega-3) tercih edin.
    . Fazla yaðlý kýrmýzý etler yerine, tavuk ve balýketini tercih edin.
    . Aþýrý tuzdan sakýnýn. Günlük tuz tüketimi 5-6 gram olmalýdýr.
    . Turþu ve salamura gibi fazla tuzlu yiyecekleri az miktarda tüketin.
    . Günlük 25-30 gram posa (tam tahýl ürünleri, meyve, sebze, kurubaklagiller, yaðlý tohumlar) tüketin. Kabuklu yenebilen meyveleri, kabuklarýyla birlikte tüketin.
    . Günde en az 3-5 porsiyon sebze ve meyve tüketin. Koyu yeþil yapraklý ve sarý renkli sebzeleri tüketmeye özen gösterin. Brokoli, Brüksel lahanasý, karnabahar, lahana tüketmeye çalýþýn.
    . Sarýmsak ve soðaný özellikle çið olarak tüketin.
    . Sebze yemeklerini az suda veya kendi suyu ile piþirin ve hemen tüketin.
    . Günde 2 porsiyon kurubaklagil yemekleri tüketin.
    . Ekmeðin kepekli olanýný tercih edin.
    . Kalsiyum bakýmýndan zengin olan gýdalardan az yaðlý olanlarý tercih edin. Günde 2-3 bardak yaðý azaltýlmýþ süt ve/veya süt ürünleri ile beslenin.
    . A, C, D, E vitaminleri, riboflavin, tiamin, folik asit, pantotenik asit ile çinko, iyot, kalsiyum, demir, selenyum ve molibden gibi mineralleri yeterli miktarda alýn.
    . Kimyasal koruyuculu nazýr yiyecekler yerine doðal besinlerle beslenmeyi tercih edin. . Besinlerin saklama koþullarýna dikkat edin.
    . Yiyecekleri hazýrlarken kýzartma, kavurma, tütsüleme yerine ýzgara, fýrýnda, buðulama, haþlama gibi piþirme yöntemleri kullanýn. Mutlaka kýzartma yöntemiyle piþirmeniz gerekiyorsa 150 derecenin altýnda ve çok az yað ile piþirin.
    . Alkol kullanmamayý tercih edin. Eðer alkol kullanýyorsanýz, haftada 3 kez 1 kadehi aþmamaya özen gösterin. Her gün alkol tüketenlerin, folik asit içeren bir multivitamin kullanmalarý önerilir.
    . Tütün ve tütün ürünleri kullanmayýn. Kapalý, sigara içilen ortamlardan uzak durun. Tütün çiðnemenin, sigara ve nargile içmenin veya sigara dumanýna maruz kalmanýn çeþitli kanserlere neden olduðu bilinmektedir.