Saðlýklý arterler(atar damarlar) saðlýklý kaslar gibi esnek ve elastiktir.Ýçinden kanýn rahat bir þekilde akacaðý kadar pürüzsüz, düz yol gibidir.Hatta Allah öyle bir sistem yaratmýþki; durup,þöyle bir bakýp Þehadet getirmek geliyor içinizden…Aslýnda damardan geçen kan,normalde tam olarak damar duvarýna çarparak ya da sürtünerek ilerlemiyor.Oradaki türbülan akým sayesinde ve elektriksel kuvvetlerin neticesinde,kan hücreleri ve diðer kandaki maddeler damar duvarýna deðmiyor.Ateroskleroz, en basit manada yað moleküllerinin arter(atar damar) duvarýna yapýþarak orada birikmesi durumudur.Burada tabakalaþan kan hücreleri,çoðunlukla atardamarýn iç duvarýndaki hasar görmüþ bölgede birikir.Bu hasarlý bölgeye kandaki çeþitli yað molekülleri de toplanýr.Bu oluþan birikim gittikçe büyümeye baþlar.En sonunda bu yapýya kalsiyum(ca) birikmeye baþlar ve damarda sertleþme görülür.Bu durumda tehlike iyice ilerlemiþ demektir…

     Nasýl ki bir boru içindeki su ilerlerken önüne bir týkaç,herhangi bir pislik takýldýðýnda su akýmý bozulur ve suyun yapacaðý iþ yarým kalýr.Aynen öyle de,týkanan damarýn içindeki kan, gittiði organý tam olarak besleyemez.Organ beslenemediðinde,organýn önemine göre hastalýk tehlike oluþturur. Hele de bu organ Kalp gibi en hayati organýmýz ise…

     Yukarýda bahsettiðimiz bu týkaç,hayatý tehdit edecek kadar büyük olmayabilir ya da çok fazla hayati bir organýmýzda da olmayabilir.Ama yine kurtulamýyoruz bu tehlikeden,çünkü týkaçtan kopan parçalar belki de kalp,böbrek,beyin gibi organlara gidip ciddi sorunlar çýkaracak.Bu olaya týp dilinde trombüs denir.Vücut her durumda kendini korumaya planlandýðý için damardaki kalýnlaþmadan dolayý besleyemediði organý beslemek için,damar geniþlemeye baþlar.Bunun sonucunda ise zayýflayan damar duvarýnýn aþýrý gerilmesi,damarýn anormal þekilde bombe yapmasýna,baloncuk gibi þiþmesine neden olur.Bu duruma týpta anevrizma denir.Ýþte bu olaylarýn hepsinin sonunda çok çeþitli hastalýklar oluþur.Ama bence bundan daha önemlisi,bu damar sertliði denen olayý vücudumuzun damarlarýna yaþatmamaktýr.Onun için biz burada bundan korunma yollarýna deðinelim…

NASIL KORUNURUM?

Bir kere ateroskleroza sebep olan bir çok faktör vardýr.Ama bu risk faktörleri kendilerini yýllar sonra gösterir.Bunlarýn en baþýnda yüksek kan basýncý (hipertansiyon)gelir.Yýllarca aþýrý gerilen damarlarýn elastik yapýsý bozulur ve sertleþmeye baþlar.Ayrýca damar hasarýna baðlý olarak böbrek,kalp ve beyin gibi organlara kan akýmýnda azalma olur.Vücut bu üç organa kan gönderebilmek için kan basýncýný artýrýr.Böylece kýsýr bir döngü oluþur…

 

Bir diðer risk faktörü sigaradýr.Sigara böbreküstü bezinden hormon salgýlanmasýný ve geçici olarak kan basýncýný artýrýr.Bu þekilde kalp daha fazla çalýþýr.Ayrýca sigara kalpteki mevcut oksijeni de azaltýr.Sonuç olarak her sigara kalbe ve damarlara küçük fakat içilmeye devam edildiðinde sonucu aðýr olan yük yükler.Sigara içenlerde içmeyenlere oranla daha fazla ateroskleroz görülüyor.Bunun tam olarak sebebi bilinmiyor ama büyük bir ihtimalle sigara, damarda kolesterol kümelenmesini saðlayan itici güç oluþturuyor…

Diðer bir risk faktörü olan kolesterol ve yaðlar vardýr.Eðer kanýnýzda yüksek düzeyde kolesterol varsa erken yaþta kalp krizi ve felç geçirme riskiniz vardýr.Erkeklerdeki risk kadýnlara oranla daha fazladýr.Ama burada yine kalýtýmsal yani aileden gelen bir yatkýnlýk da vardýr.Siz bu kalýtýmsal yatkýnlýðý ortadan kaldýramazsýnýz ancak hiperlipidemiyi(yüksek kan yaðý) azaltýcý faaliyetler yaparak korunabilirsiniz.Mesela bol bol egzersiz yapabilirsiniz.Kandaki iyi kolesterol olarak bilinen HDL yi artýrmanýn en iyi yolu egzersizdir.HDL denen iyi kolesterol LDL dediðimiz  ve asýl ateroskleoz oluþumundan sorumlu kolesterolü ve birikintilerini temizler.

    Deðiþen yaþam tarzýmýz,Avrupa’nýn bize sunduðu fast-food alýþkanlýðýna  baðlý olarak þiþmanlýk (obesite) gün geçtikçe artan bir sorun.Tek baþýna bir risk faktörü deðildir.Ancak yüksek kolesterolle birlikte olursa o zaman sorun oluþturuyor.Ayrýca þiþmanlýk(obesite) ile genelde diðer risk faktörler de bulunuyor. Bunlardan þeker hastalýðý (tip2) ve yüksek kan basýncý(hipertansiyon) baþlýcalarýdýr.

Þeker hastalýðý (diyabetes mellitus), özellikle tip 2 diyabetliler zaten genel itibariyle obez(þiþman) kimselerdir.

    Eðer hareketsiz bir yaþam biçiminiz varsa veya düzenli olarak egzersiz yapmýyorsanýz,kalbinizin kapasitesinin düþmesine izin vermiþ oluyorsunuz.Çünkü herhangi bir kas gibi kalbin de kendi kas tonusu,dayanýklýlýðýný ve vücut içindeki dolaþým sistemini etkili bir biçimde çalýþtýrmak için egzersize ihtiyacý var.Egzersizin aterosklerozu önlediðine dair bir kanýt yok.Fakat düzenli egzersiz normal kalp hýzýný, kan basýncýný, ve kandaki yað oranýný düþürür ve kilo vermeyi kolaylaþtýrýr.Ancak fiziksel aktivitenin bilinçli yapýlmasý lazým.Her yapýlan hareket egzersiz deðildir.Bunun için ayrý bir yazý gerekiyor sanýrým… Ýþte yukarýda saydýðýmýz bu faktörler varsa ateroskleroz riskinizde doðal olarak ortaya çýkýyor.Ama bunlarý düþürecek tedbirler alýrsanýz gerçekten hem yaþam kaliteniz artacak, hem de böyle bir riski almayacaksýnýz.

      Saðlýklý arterler(atar damarlar) saðlýklý kaslar gibi esnek ve elastiktir.Ýçinden kanýn rahat bir þekilde akacaðý kadar pürüzsüz, düz yol gibidir.Hatta Allah öyle bir sistem yaratmýþki; durup,þöyle bir bakýp Þehadet getirmek geliyor içinizden…Aslýnda damardan geçen kan,normalde tam olarak damar duvarýna çarparak ya da sürtünerek ilerlemiyor.Oradaki türbülan akým sayesinde ve elektriksel kuvvetlerin neticesinde,kan hücreleri ve diðer kandaki maddeler damar duvarýna deðmiyor.Ateroskleroz, en basit manada yað moleküllerinin arter(atar damar) duvarýna yapýþarak orada birikmesi durumudur.Burada tabakalaþan kan hücreleri,çoðunlukla atardamarýn iç duvarýndaki hasar görmüþ bölgede birikir.Bu hasarlý bölgeye kandaki çeþitli yað molekülleri de toplanýr.Bu oluþan birikim gittikçe büyümeye baþlar.En sonunda bu yapýya kalsiyum(ca) birikmeye baþlar ve damarda sertleþme görülür.Bu durumda tehlike iyice ilerlemiþ demektir…

     Nasýl ki bir boru içindeki su ilerlerken önüne bir týkaç,herhangi bir pislik takýldýðýnda su akýmý bozulur ve suyun yapacaðý iþ yarým kalýr.Aynen öyle de,týkanan damarýn içindeki kan, gittiði organý tam olarak besleyemez.Organ beslenemediðinde,organýn önemine göre hastalýk tehlike oluþturur. Hele de bu organ Kalp gibi en hayati organýmýz ise…

     Yukarýda bahsettiðimiz bu týkaç,hayatý tehdit edecek kadar büyük olmayabilir ya da çok fazla hayati bir organýmýzda da olmayabilir.Ama yine kurtulamýyoruz bu tehlikeden,çünkü týkaçtan kopan parçalar belki de kalp,böbrek,beyin gibi organlara gidip ciddi sorunlar çýkaracak.Bu olaya týp dilinde trombüs denir.Vücut her durumda kendini korumaya planlandýðý için damardaki kalýnlaþmadan dolayý besleyemediði organý beslemek için,damar geniþlemeye baþlar.Bunun sonucunda ise zayýflayan damar duvarýnýn aþýrý gerilmesi,damarýn anormal þekilde bombe yapmasýna,baloncuk gibi þiþmesine neden olur.Bu duruma týpta anevrizma denir.Ýþte bu olaylarýn hepsinin sonunda çok çeþitli hastalýklar oluþur.Ama bence bundan daha önemlisi,bu damar sertliði denen olayý vücudumuzun damarlarýna yaþatmamaktýr.Onun için biz burada bundan korunma yollarýna deðinelim…

NASIL KORUNURUM?

Bir kere ateroskleroza sebep olan bir çok faktör vardýr.Ama bu risk faktörleri kendilerini yýllar sonra gösterir.Bunlarýn en baþýnda yüksek kan basýncý (hipertansiyon)gelir.Yýllarca aþýrý gerilen damarlarýn elastik yapýsý bozulur ve sertleþmeye baþlar.Ayrýca damar hasarýna baðlý olarak böbrek,kalp ve beyin gibi organlara kan akýmýnda azalma olur.Vücut bu üç organa kan gönderebilmek için kan basýncýný artýrýr.Böylece kýsýr bir döngü oluþur…

 

Bir diðer risk faktörü sigaradýr.Sigara böbreküstü bezinden hormon salgýlanmasýný ve geçici olarak kan basýncýný artýrýr.Bu þekilde kalp daha fazla çalýþýr.Ayrýca sigara kalpteki mevcut oksijeni de azaltýr.Sonuç olarak her sigara kalbe ve damarlara küçük fakat içilmeye devam edildiðinde sonucu aðýr olan yük yükler.Sigara içenlerde içmeyenlere oranla daha fazla ateroskleroz görülüyor.Bunun tam olarak sebebi bilinmiyor ama büyük bir ihtimalle sigara, damarda kolesterol kümelenmesini saðlayan itici güç oluþturuyor…

Diðer bir risk faktörü olan kolesterol ve yaðlar vardýr.Eðer kanýnýzda yüksek düzeyde kolesterol varsa erken yaþta kalp krizi ve felç geçirme riskiniz vardýr.Erkeklerdeki risk kadýnlara oranla daha fazladýr.Ama burada yine kalýtýmsal yani aileden gelen bir yatkýnlýk da vardýr.Siz bu kalýtýmsal yatkýnlýðý ortadan kaldýramazsýnýz ancak hiperlipidemiyi(yüksek kan yaðý) azaltýcý faaliyetler yaparak korunabilirsiniz.Mesela bol bol egzersiz yapabilirsiniz.Kandaki iyi kolesterol olarak bilinen HDL yi artýrmanýn en iyi yolu egzersizdir.HDL denen iyi kolesterol LDL dediðimiz  ve asýl ateroskleoz oluþumundan sorumlu kolesterolü ve birikintilerini temizler.

    Deðiþen yaþam tarzýmýz,Avrupa’nýn bize sunduðu fast-food alýþkanlýðýna  baðlý olarak þiþmanlýk (obesite) gün geçtikçe artan bir sorun.Tek baþýna bir risk faktörü deðildir.Ancak yüksek kolesterolle birlikte olursa o zaman sorun oluþturuyor.Ayrýca þiþmanlýk(obesite) ile genelde diðer risk faktörler de bulunuyor. Bunlardan þeker hastalýðý (tip2) ve yüksek kan basýncý(hipertansiyon) baþlýcalarýdýr.

Þeker hastalýðý (diyabetes mellitus), özellikle tip 2 diyabetliler zaten genel itibariyle obez(þiþman) kimselerdir.

    Eðer hareketsiz bir yaþam biçiminiz varsa veya düzenli olarak egzersiz yapmýyorsanýz,kalbinizin kapasitesinin düþmesine izin vermiþ oluyorsunuz.Çünkü herhangi bir kas gibi kalbin de kendi kas tonusu,dayanýklýlýðýný ve vücut içindeki dolaþým sistemini etkili bir biçimde çalýþtýrmak için egzersize ihtiyacý var.Egzersizin aterosklerozu önlediðine dair bir kanýt yok.Fakat düzenli egzersiz normal kalp hýzýný, kan basýncýný, ve kandaki yað oranýný düþürür ve kilo vermeyi kolaylaþtýrýr.Ancak fiziksel aktivitenin bilinçli yapýlmasý lazým.Her yapýlan hareket egzersiz deðildir.Bunun için ayrý bir yazý gerekiyor sanýrým… Ýþte yukarýda saydýðýmýz bu faktörler varsa ateroskleroz riskinizde doðal olarak ortaya çýkýyor.Ama bunlarý düþürecek tedbirler alýrsanýz gerçekten hem yaþam kaliteniz artacak, hem de böyle bir riski almayacaksýnýz.