Genel Bilgiler

Giriþ

PID (PIH)  nedir?

PID, Ýngilizce’de "Pevlic Inflamatory Disease"  kelimelerinin kýsaltýlýþý ile kullanýlan bir terim olmakla birlikte Türkçe’ye Pelvik Ýnflamatuar Hastalýk (PIH) olarak çevrilebilir.

 

Taným olarak uterus (rahim), tüpler, overler (yumurtalýklar) ve bu organlara ait bað ve zarlarýn enfeksiyonunu anlatmak için kullanýlmaktadýr.

PID, bu gün için kadýnlarý etkileyen en yaygýn ve ciddi hastalýklardan biridir. Sýklýkla doðurganlýk çaðýndaki, seksüel olarak aktif olan kadýnlarý etkiler ve her 7 kadýndan biri hayatlarý boyunca en az bir kez bu hastalýða maruz kalarak tedavi görmektedir.

PID, kýsýrlýðýn önlenebilir nedenleri arasýnda da en yaygýn olanýdýr. Bu enfeksiyon karýn içinde ve özellikle tüplerde yapýþýklýklar meydana getirmek suretiyle kýsýrlýða yol açabilirler. PID geçiren her kadýn kýsýrlýk riskini artýrmýþ olur ve bu risk her PID geçirildiðinde yaklaþýk olarak iki kat daha artmaktadýr.

PID, ihmal edildiðinde kadýnlarda ölüme neden olabilmektedir. Amerika’da her yýl PID e maruz kalan bir milyon kadýndan yaklaþýk 250.000 i hastaneye yatarak tedavi altýna alýnmaktadýr. Bunlardan binlercesi aðýr enfeksiyon nedeniyle cerrahi operasyona yönlendirilmektedir.

Amerika’da her yýl aðýr PID enfeksiyonu nedeniyle 150 den fazla kadýn ölmektedir. PID in en sýk nedeninin seks yoluyla geçen hastalýklar olduðu düþünülmektedir. Bu enfeksiyonlardan en sýk PID e neden olanlar ise gonore ( bel soðukluðu ) ve clamydia enfeksiyonlarýdýr. Tedavi edilmediði taktirde bu enfeksiyonlar PID e neden olabilirler.

PID, genellikle iki aþamada geliþir. Ýlk olarak etken mikro organizma serviksi (rahim aðzýný) enfekte eder. Daha sonra, servikal enfeksiyon oluþmuþ kadýnlarýn % 10 unda enfeksiyon uterus, tüpler, overler (yumurtalýklar) ve karýn boþluðuna kadar yayýlýr. Enfeksiyonun serviksten diðer organlara nasýl yayýldýðý tam olarak bilinememektedir.

PID in daha az sýklýkta görülen diðer sebepleri ise; týbbi ya da hijyenik yolla olmayan düþükler (buna steriliteye dikkat edilmeden yapýlan küretajlar da dahildir) , normal doðum sonrasýndaki iþlemler sýrasýnda steriliteye dikkat edilmemesi veya herhangi bir vajinal enfeksiyon (özellikle seks yoluyla geçen enfeksiyonlar) varlýðýnda spiral takma giriþiminde bulunulmasý.

PID genellikle birden fazla seks partneri olan genç kadýnlarda (25 yaþýndan küçük) görülür. Seks yoluyla geçen hastalýklardan birini bulunduran kadýnlar ya da daha önce bir kez PID geçirmiþ olan kadýnlarda yeniden PID oluþma riski daha fazladýr.

Erkek eþlerinin birden fazla seks partneri olan kadýnlar, kendileri tek eþli olsalar bile PID yönünden yine de artmýþ bir riske sahip olacaklardýr.

Belirtiler
PID aðýr ya da hafif belirtiler verebilirken hiç bir belirti vermeden de seyredebilir.  Sýklýkla görülen belirtiler aþaðýdakiler gibidir ;

  Kötü kokulu Vajinal Akýntýlar (lokore)
  Ýdrar yaparken acý ve aðrý duyma (disüri)
  Karýn alt kýsmýnda hissedilen orta dereceli bir aðrý (pelvik aðrý)
  Anormal uterin kanamalar
  Ateþ, titreme ve üþüme
  Bulantý ve kusma


Teþhis
Doktorunuz týbbi öykünüzü alýrken sizin ve partnerinizin seksüel alýþkanlýklarýnýzý da içeren bir dizi soru soracaktýr. Ayrýca hastalýða iliþkin þikayetlerinizi ve kullandýðýnýz doðum kontrol yöntemini de soracaktýr. Daha sonra pelvik muayene yapacaktýr. Bu muayene ile genital organlardaki aðrý, hassasiyet, varsa akýntýnýn tipi ve enfeksiyonun hangi tarafý daha çok tuttuðu gibi bazý önemli sorulara cevap bulmaya çalýþacaktýr.

PID in teþhisi her zaman çok kolay olmamaktadýr. Karýn içinde aðrý oluþturan, örneðin apandisit gibi benzer akut hastalýklardaki aðrý ile karýþtýrýlabilir.

Pelvik muayeneye destek olmasý amacýyla enfeksiyon varlýðýný teyid etmek için servikal sürüntü örnekleri mikroskopik incelemeye tabi tutulur ve kan tesleri istenir.

Eðer teþhis konusunda hala bir þüphe varsa aþaðýdaki prosedürlere geçilir;
• Laparoskopi ; Karýn içini görmek ve gerekirse bir takým giriþimlerde bulunmak için çok küçük bir ya da iki kesi yerinden karýn içine sokulan optik tüpler yoluyla yapýlan cerrahi prosedürdür.

• Jinekolojik Ultrason ; Karýn içinde enfeksiyona baðlý olarak herhangi bir yerde apse ya da cerahat olup olmadýðýný deðerlendirmek için kullanýlýr. Ayrýca karýn içinde benzer tipte aðrýya neden olabilecek diðer akut hastalýklarýn ayýrt edilmesinde de oldukça bilgi verici bir teþhis metodudur.


Korunma Yöntemleri
Cinsel iliþkiden tamamen kaçýnýlsa bile PID e yakalanýlmaz diye bir garanti yoktur. Bununla birlikte,hem erkek hem de kadýn açýsýndan tek partnerli bir cinsel yaþam (her iki tarafýn daha önceki partnerlerinde de cinsel bir hastalýk bulunmamýþ olursa) PID için oldukça koruyucudur.

Cinsel iliþkilerde prezervatif, diafram ve servikal kap gibi bariyer yöntemlerinden birinin kullanýlmasý da seks yoluyla geçen hastalýklar ve dolayýsýyla PID açýsýndan koruma saðlayacaktýr.

Oral kontaseptif (Doðum Kontrol Haplarý) kullanýmý PID nedeniyle hastane tedavisi gereken hasta sayýsýný oldukça azaltmakla birlikte, birden fazla seks partneri olan kadýnlarýn spermisid ve bir bariyer metodunu birlikte kullanmalarýnda fayda olacaktýr.

Doðum kontrolü amacýyla baþka bir yöntem kullanýyor olsanýz da (örneðin Doðum Kontrol Haplarý ) özellikle birden fazla seks partneriniz varsa ya da seks partnerinizin sizden baþka da partnerleri olabileceðini düþünüyorsanýz cinsel iliþkilerde prezervatif ya da foam benzeri korunma yollarýný kullanmanýz, seks yoluyla geçen hastalýklara ve dolayýsýyla PID e yakalanma riskininizi oldukça azaltacaktýr.

Seks yoluyla geçen hastalýða ya da PID e maruz kalýndýðýnda sadece hastanýn kendisi deðil onun seks partnerleri de tedavi görmek zorundadýrlar. Hatta her iki tarafýn varsa diðer seks partnerleri de tedavi olmalýdýrlar. Enfekte olan kadýn kendisi tedavi görmekle birlikte partneri tedavi olmadýkça onunla cinsel iliþkiye girmemelidir, aksi halde kendi tedavisi de baþarýsýzlýkla sonuçlanacaktýr.


Tedavi
PID in esas tedavisi antibiyotiklerledir. Çoðu vakada antibiyotikler tek baþýna enfeksiyonu yok etmekte baþarýlý olurlar. Birden fazla etken mikro organizmayla meydana gelmiþ olan bir PID için tek bir antibiyotik yeterli olmayabilir ki bu durumda kombine antibiyotik tedavileri önerilir.

Antibiyotikler enfeksiyonun þiddetine göre aðýz yoluyla veya tercihen hastanede damar içi yoluyla uygulanabilmektedir. Eðer aðýz yoluyla verilmiþse verilen tedavi peryodu tamamlanmadan tedavi kesilmemesi gerekir. Bunun nedeni eðer belirtiler kaybolsa da PID in devam ediyor olabilmesidir.

Çoðu kez tedavi süresi 10 – 14 gün kadardýr ve kesinlikle tedavinin kesilmesi için enfeksiyonun tamamen yok edildiðinden emin olunmasý gerekir.

PID için tedavinize baþlandýðýnda 3-4 gün sonra tekrar doktorunuza görünmeniz gerekebilir. Bunun nedeni tedavinin etkinliðinin baþlayýp baþlamadýðýný kontrol etmektir. Eðer geliþmeler beklenildiði gibi olmuyorsa muhtemelen hastanede daha etkili bir tedavi þekline geçilmesini gerekebilir.

Ayný zamanda eðer teþhis kesin olarak konulamamýþ ve özellikle apandisit için ayýrýcý taný yapýlamamýþsa da hastanede takip gerekebilir. Eðer çok yüksek ateþ ve aðýr derecede bulantý ve kusma varsa, bu da hastaneye yatýþ ve damar içi antibiyotik tedavisi için nedendir.

Eðer antibiyoterapi yeterli olmazsa ya da doktorunuz patlamýþ bir abseden þüpelenirse cerrahi tedavi gerekebilir.

Herhangi bir ciddi enfeksiyonda bu tadaviler yanýnda aktiviteyi azaltarak dinlenmek de vücudun yeniden toparlanmasýna yardýmcý olacaktýr. Aðrý ve rahatsýzlýklar aðrý kesiciler ve alt karýna sýcak uygulama ile nispeten azaltýlabilir.

Ancak kesin taný konmadan ya da kontrol altýnda olmadan aðrý kesici kullanmak, mevcut tabloyu maskeleyerek yanlýþ teþhise neden olabileceði için uygun deðildir.

Ne zaman doktora baþvurmalý..?
Eðer PID e ait herhangi bir belirti tesbit etmeniz halinde hemen doktorunuza görünmelisiniz.

Ayrýca daha önce bir PID geçirmiþ iseniz, belirtilerden herhangi birinin ortaya çýkmasý ile , yeni bir enfeksiyon açýsýndan tedbirli olmak ve yine doktora görünmekte yarar vardýr.

Ýzlem
PID, saðlýðýnýzý ve yaþam konforunuzu tehdit ediyor olmakla birlikte uygun tedavi ve takip ile vücuttan atýlabilir ve ilerde doðabilecek problemler engellenebilir.
Doktorunuzun önerilerine uymak, verilen tedaviyi düzenli ve tam olarak uygulamak ve çaðýrýldýðýnýz kontrollere zamanýnda gitmek saðlýðýnýz için önemlidir.

Yeni bir enfeksiyondan korunmak için de seks partnerinizin de (ya da partnerlerinizin) tedavi edilmesi þarttýr.

PID in daha kötü komplikasyonlarýna maruz kalmamak için en önemli anahtar korunmadýr. Eðer daha önce PID geçirdiyseniz ya da hastalýk açýsýndan risk altýnda iseniz mutlaka doktorunuzla görüþün. Doktorunuz hastalýk halinde olabilecek belirtiler ve korunma konusunda sizi bilgilendirecektir.

Referans:
Hera Kadýn Saðlýðý Merkezi
www.jinekolognet.com 

• Pelvik muayeneye destek olmasý amacýyla enfeksiyon varlýðýný teyid etmek için servikal sürüntü örnekleri mikroskopik incelemeye tabi tutulur ve kan tesleri istenir.
  
  Eðer teþhis konusunda hala bir þüphe varsa aþaðýdaki prosedürlere geçilir;
  • Laparoskopi ; Karýn içini görmek ve gerekirse bir takým giriþimlerde bulunmak için çok küçük bir ya da iki kesi yerinden karýn içine sokulan optik tüpler yoluyla yapýlan cerrahi prosedürdür.