Genel Bilgiler

Burunda polip nasýl bir hastalýktýr?  Allerjiyle iliþkisi nedir?

Burun polibi, burun ve çevresindeki sinüslerin içini döþeyen zarýn(mukoza) kronik, iltihabi bir hastalýðýdýr.  Yuvarlak ya da üzüm þeklinde sarýmsý kitleler olup þiþmiþ mukozanýn burun içine doðru uzanmasýdýr. Erkeklerde kadýnlardan iki kat fazla görülür. Genellikle iki taraflýdýr. Kronik sinüzitli hastalarda polip allerjik olmayan grupta %5, allerjik nüfusta %1 oranýnda mevcuttur. Alerji burun polip oluþumunda ana neden olarak kabul edilmemeli, yatkýnlýk yaratan bir faktör olarak deðerlendirilmelidir. Özellikle ev tozu akarlarý ve küf mantarý, alerjik burun polibi oluþumunda önde gelen nedenlerdir.

Son yýllarda taný ve tedavi yöntemlerinin geliþmesi hastalarýn rahatlamasýnda önemli bir faktör olmuþtur. Son yýllarda besin allerjisinin burun polibi oluþumundaki etkileri yoðun olarak araþtýrýlmaktadýr.

Kanserle iliþkisi var mýdýr?

Burun polipleri büyük oranda iyi huyludurlar. Ancak özellikle burnun tek tarafýnda geliþmiþ olanlardan þüphe etmek gerekir. Yani burun polibi tek taraflý büyümüþse ve þüphemiz varsa kanser geliþme ihtimalini akýlda tutmak ve biyopsi yapmak gerekir.

Polipler nasýl oluþmaktadýr?

  Yýllardýr burun poliplerinin oluþumu üzerine çeþitli teoriler öne sürülmektedir. En temel neden mukoza þiþliðidir (ödemidir). Kafatasýnda sinüs adýný verdiðimiz boþluklarýn burun içine açýldýðý bölgeyi daraltan anatomik deðiþiklikler polip oluþumuna zemin hazýrlar. Enfeksiyon, alerji, aspirin hassasiyeti gibi ödeme(þiþliðe) neden olan faktörler bu bölgeyi daha da daraltarak veya týkayarak sývý birikimine ve sonra sývý kaçaðýna neden olurlar. Bu alanlarda meydana gelen açýklýklar çevredeki dokuyla tekrar sarýlýr. Ödemli ve yerçekimi etkisiyle sarkmýþ doku  polip dokusunu oluþturur. Son zamanlarda polibe neden olabilen bu enfeksiyonlarýn mantar ya da bakteri hastalýðýndan kaynaklandýðý yönünde çalýþmalar artmýþtýr.

Burun polibi olan hastalarda ne gibi þikayetler ortaya çýkar ?

En sýk görülen þikayet burun týkanýklýðýdýr. Bunun yanýnda burun akýntýsý, geniz akýntýsý kaþýntý, hapþýrma gibi þikayetler alerjik hastalarda daha da çok görülür. Horlama da sýk görülen bir bulgudur. Hastalar burun týkanýklýðýna yol açan nedenin genellikle farkýnda deðildirler. Allerjide mevsimsel ve günlük deðiþikliði fark etmeyebilirler. Bulgular yavaþ geliþtiðinden baþlama zamanýnýn hatýrlanmasý zordur.. Hastanýn hikayesinde tat ve koku almada bozukluk olmasýnýn yaný sýra horlama geliþtiði yönünde þikayetlerle sýk karþýlaþýlýr. Eðer astým varsa wheezing (hýrýltýlý nefes) de bu gruba eklenir. Ekzersiz sýrasýnda hafif nefes darlýðý, yüzde dolgunluk görülebilir.

. Gýda alerjisi de bir faktör müdür?

Burun poliplerinin oluþumunda gýda allerjisi yeterince deðerlendirilmiþ bir konu deðildir.  Hastalar allerjilerinin farkýnda olmadýklarý için cilt testleri tanýda önemlidir. Gýda allerjisi, olduðundan daha az tespit edilen bir alerjidir.  Besin  allerjisi, hýzlý ve gecikmiþ         

       reaksiyon olarak iki gruba ayýrýlabilir. Hýzlý reaksiyon, Immunglobulin (IgE) baðýmlý tiptir. Besin  allerjilerinin % 5’inde görülür. Asýl büyük grup (%95) geri kalan aþýrý duyarlýlýk grubudur(tip2-3-4-). Bunlar sýklýkla yenilen,  muhtemelen günlük yemeðimizin parçalarýdýr.

       Hazýr gýdalar dahil tüm yiyecekler olabilir.

Çocuklarda burun polibi olur mu?

Olur. 16 yaþ altýnda polibi olan çocuklarda genetik bir hatadan kaynaklanan  kistik fibrozis adý verilen hastalýðýn olup olmadýðý araþtýrýlmalýdýr. Ter testi ve genetik çalýþmayla taný konulur. Hayati tehlikesi yüksek bir hastalýktýr.

        Burun polibi tanýsý nasýl konmaktadýr?

Burun muayenesi sýrasýnda burun boþluðu içinde polip kitlesi görülür. Teþhisi kolaydýr. Nadir durumlarda þüphe varsa biyopsi alýnýr. Biyopsi öncesi tomografi çektirilir. Tomografide de muayene ile görülemeyen polipler görülebilir. Burun muayenesinde endoskop kullanmak arka bölümlerde gizlenmiþ poliplerin tespitini kolaylaþtýrýr.

         Burun poliplerinin kesin tedavisi var mýdýr?

Tamamýnda olmasa bile birçok hastada kesin sonuç alýnabilmektedir.Tedavide temel yöntem ilaç ve cerrahi müdahaleden optimum þekilde yararlanmaktýr.

Burun poliplerinin ilaçla tedavisinin amaçlarý þöyle özetlenebilir

1)Polipleri ve rinit (burun iltihabý) bulgularýný yok etmek

2) Burun solunumunu ve koku duyusunu yeniden saðlamak

3) Nüksetmesini engellemek. Ayrýca aðrý ve rahatsýzlýk hissi olmamasý, düþük maliyetli, kýsa süreli ama uzun etkili tedavinin minumum yan etkiyle gerçekleþmesi istenir.

Kortizonlý burun spreyleri baþlangýçta en az 4-6 hafta kullanýlmalý, hasta fayda görüyorsa devam edilmelidir. Bu süre sonunda bir yanýt alýnamamýþsa 10 gün kadar sistemik (aðýzdan ya da enjeksiyon) tedavisi verilebilir. Yine yanýt yoksa bilgisayarlý tomografi (BT) çekilip cerrahi müdahale yönünden deðerlendirilir. Aðýzdan ya da enjeksiyon tedavisine cevap alýnmýþsa tekrar burun spreyleriyle tedaviye devam edilebilir. Bu tedaviler sürerken hastanýn saptanmýþ, altta yatan bir patolojik durumu varsa tedavi edilmelidir. Enfeksiyon mevcutsa antibiyotik baþlanmalýdýr. Bilinen bir allerjen varsa hasta uzak kalmaya çalýþmalýdýr. Gereken hastalara aþý tedavisi uygulanýr. Aþý tedavisi artýk oral(aðýzdan) yolla da uygulanabilmektedir. Besin allerjisi olanlarda allerjik besinler saptanýp diyet yapýlmalýdýr. Tedaviye en iyi cevap veren allerjik polip türü besin allerjisi kaynaklý olabilir. Burun poliplerinin bronþial astým ve aspirin hassasiyeti ile olan iliþkisi bilinmektedir. Aspirin duyarlýlýðý olan hastalarda nüks oraný daha fazladýr. Hastaya allerjenlerden  kaçýnarak uygun çevre kontrolü öðretilmelidir. Antijenler için aþý tedavisi yapýlabilir. Muhtemel mantar enfeksiyonlarýna karþý son zamanlarda solusyon ve sprey tarzýnda ilaç geliþtirilme çalýþmalarý sürmektedir.

.      Cerrahi giriþimin tedavideki yeri nedir?

Mümkün olduðunca polipleri temizlemek ve ilaç tedavisi desteðiyle nüksleri önlemeye çalýþmak gerekir. Altta yatan neden ne olursa olsun polip cerrahi dýþý tedavilerden fayda görmemiþse cerrahiye gereksinim vardýr. Bugün için en iyi cerrahi yöntem endoskopik sinüs cerrahisidir. Son yýllarda geliþtirilen endoskoplarla cerrahi daha etkili bir þekilde yapýlmaktadýr. Ameliyat sonrasý takiplerde de endoskop kontrolünün  radyolojik incelemelere göre daha deðerli olduðu söylenebilir.

 Ciddi týkayýcý bulgularý olan ve cerrahi tedavi yapýlmýþ olsun olmasýn özellikle yüksek doz aðýzdan kortizon ya da uzun süre sprey tarzýnda kortizon alan hastalarý ise daha yakýndan izlemek gerekir.