Genel Bilgiler

Ayaðýn veya Ayak Bileðinin Romatoid Artriti

Romatoid artrit (RA), vücuttaki, baþtan aþaðý tüm eklemleri tutan sistemik bir hastalýktýr. Sonunda, romatoid artritli hastalarýn % 90’nýnda ayak ve ayak bileðine baðlý semptomlar geliþir. Çoðunlukla, semptomlar, baþlangýçta ayak parmaklarýnda ve ön ayakta belirir, daha sonra arka ayak veya ayaðýn arka kýsmýnda ve son olarak da ayak bileðinde ortaya çýkarlar. Ayak ve ayak bileðinin etkilendiði, diðer inflamatuar hastalýk tipleri; gut, ankilozan spondilit, psöriatik artrit ve Reiter sendromudur.

Romatoid artritin tam sebebi bilinmemektedir; fakat birkaç teori vardýr. Bazý kiþiler, genlerinden ötürü romatoid artriti geliþtirebilirler. Bununla beraber, çoðunlukla, kimyasal veya çevresel tetikleyiciler, hastalýðý aktive ederler. Romatoid artritte, vücudun immün sistemi kendine karþý dönmüþtür. Vücut, eklemleri koruma yerine, eklemlerin inflamasyonuna ve ataklarýna neden olan maddeler üretir.

Belirtiler ve semptomlar

Romatoid artritin en çok görülen semptomlarý; ayakta aðrý, þiþme ve sertliktir. Semptomlar, çoðunlukla birkaç eklemde birden ve her iki ayakta görülür. Ekleminizde veya ayak tabanýnýzda veya ayak taraðýnda (ayak topunda)aðrý hissedebilirsiniz. Ekleminiz sýcak (ýlýk) olabilir ve yürüdükçe etkilenebilir. Nasýrlarýnýz veya bunyonlarýnýz geliþebilir ve ayak parmaklarýnýz bükülmeye baþlar ve pençe parmak ve çekiç parmak diye adlandýrýlan sert bir pozisyon alabilirler.

Eðer arka ayaðýnýz (ayaðýn arka kýsmý) ve ayak bileðiniz etkilenirse, kemiklerin pozisyonlarý eklemlerde deðiþebilir. Bu, aðrý ve yürümede güçlükle sonuçlanan ayak tabanýnýzdaki uzun arkusun (kavsin), çökmesine neden olur (düz tabanlýk).

Romatoid Artritin, vücudun bütün sistemlerini etkilemesinden dolayý, ateþ, çabuk yorulma ve iþtah kaybý hissedersiniz. Eklemlerinizin etrafýnda, özellikle dirsek ekleminizde þiþlik geliþebilir.

Teþhis

Bazen, ayaklarýnýzdaki artrit semptomlarý, romatoid artritinizin olduðunun ilk göstergesidir. Doktorunuz, týbbi hikayeniz, mesleðiniz ve eðlence aktiviteleriniz hakkýnda soru soracaðý gibi ayaklarýnýz ve bacaklarýnýzda devamlý veya önceden mevcut olan diðer durumlarý da bilmek isteyecektir.Her iki ayakta, ayný eklemlerde veya birkaç eklemde, semptomlarýn görülmesi romatoid artritin mevcut olabileceðinin bir göstergesidir. Doktorunuz, eklemlerinizde ne kadar fazla tahribat olduðunu görmek için röntgen grafilerinizi isteyecektir. Kan testleri, anemik olup olmadýðýnýzý veya romatoid artritte sýklýkla mevcut olan romatoid faktör diye adlandýrýlan bir antikorun olup olmadýðýný gösterecektir. Eðer henüz, yeni teþhis edilmiþ romatoid artrit hastasýysanýz; siz ve doktorunuz bu hastalýðýn, muhtemelen, ayak ve ayak bileðinize yayýlacaðýnýn farkýnda olmalýsýnýz. Þiþme ve ayak aðrýsý gibi erken belirtileri gözleyin.

Tedavi

Romatoid artritli bir çok insan, aðrýlarýný, ilaç alarak ,egzersiz yaparak kontrol edebilir. Aspirin veya Ýbuprofen gibi bazý ilaçlar aðrýyý kontrolde yardým ederler. Methotrexate, Prednisone, Sulfasalazine ve altýn bileþikleri gibi diðer ilaçlar, hastalýðýn yayýlmasýný yavaþlatmada yardým ederler. Bazý vakalarda, eklem içersine, steroid ilaçlarýn enjeksiyonu, þiþme ve inflamasyonda hafiflemeye yardým edebilir.

Doktorunuz, özel ayakkabýlar da tavsiye edebilir. Ayak parmaklarýnýz serleþmeye veya kývrýlmaya baþladýðýnda, ayak taraðý, ekstra derin olan bir ayakkabý giymelisiniz.Sert, topuklu, yumuþak kavisli bir destek kullanmaya ihtiyacýnýz da olabilir. Daha fazla þiddetli durumlarda, kalýplanmýþ ayak bileði- ayak ortopedik cihazý, baston veya koltuk deðneklerini kullanmaya ihtiyacýnýz olabilir.

Egzersiz, romatoid artrit tedavisinde çok önemlidir. Doktorunuz veya fizyoterapistiniz, mümkün olduðu kadar fonksiyonel ve bir takým germe hareketlerinden oluþan egzersizleri tavsiye edebilir.

Cerrahi seçenekler

Ameliyat, ayak ve ayak bileðinin, romatoid artriti ile birlikte olan bunyonlar ve çekiç parmaklar gibi birkaç durumu düzeltebilir. Birçok vakada, her nasýlsa en çok baþarýlý cerrahi seçim, füzyon ameliyatýdýr (Artrodez). Bu ameliyat, sýklýkla, orta ayaktaki, büyük parmakta,topukta ve ayak bileði ekleminde yapýlýr. Bu yöntemde, eklem kýkýrdaðý çýkartýlýr; bazý vakalarda birbirine bitiþik kemikler de çýkartýlýr. Kemikler; plaka ve vidalarla veya çubuklarla kemiðin içinden geçirilerek yerinde tutulurlar. Cerrah bundan sonra, kalçadan veya bacaktan aldýðý bir kemik greftini implante edebilir. Sonuç olarak, kemik ünitesi tek bir solid kemik haline gelir. Bu durum, hareket azalmasýna neden olur, fakat ayak ve ayak bileði, genellikle fonksiyonel ve aðrýsýz olarak kalýr. Ayak bileði ekleminin, yapay bir eklemle deðiþtirilmesi ( Artroplasti ) mümkün olabilir. Bununla beraber, bu teknik rölatif(göreceli ) olarak yeni bir cerrahi tekniktir. Kalça veya diz eklemlerinin deðiþtirilmesi,uzun zaman içersinde, ameliyatýnýn baþarýlý olup olmayacaðý henüz bilinmemektedir.

Bütün ameliyatlarda olduðu gibi, bazý riskler vardýr. Enfeksiyonlar, iyileþmede yetersizlik ve ortopedik cihazlarýn gevþemesi, sýk rastlanan problemlerdir. Ýntravenöz antibiyotikler ve /veya ameliyatýn tekrarý gerekli olabilir.Ciddi komplikasyonlar, amputasyonu gerektirebilir;fakat bu durum nadiren olur.

Ýyileþme ve rehabilitasyon

Doktorunuz, ameliyattan sonra kullanmanýz için aðrý tedavisini size tarif edecektir. Hastaneyi terk etmeden önce, koltuk deðneklerinizi nasýl kullanacaðýnýz size öðretilecektir. Ameliyattan sonra iyileþmek, uzun zaman alacaktýr. Ýyileþmenizin bir bölümü olarak, göz önünde bulundurmanýz gereken bazý noktalar þunlardýr:

• Ailenize ve arkadaþlarýnýza yemeklerinizi hazýrlamanýzda ve günlük yaþamýnýzda diðer aktiviteleri yerine getirmede yardýmcý olup olamayacaklarýný sorun.
• Ýlk hafta için veya ameliyattan sonra, ayaðýnýzý mümkün olduðu kadar kalbinizin seviyesinden yüksekte tutun.
• Tarif edilen fizik tedavi egzersizlerinden emin olun. Bu egzersizler, gücünüzü, hareketinizi ve yürüyebilmenizi, yeniden kazanmanýza yardým edecektir.
• Birkaç hafta, ayaðýnýzýn üzerine aðýrlýk vermemelisiniz ve birkaç ay için, özel bir ayakkabý giyebilirsiniz veya ayaðýnýz alçýya alýnabilir.
• Muhtemelen, aktivitelerinize ameliyattan 3-4 ay ara verdikten sonra devam edebilirsiniz.

Romatoid artrit, güncel bir tedavisi olmayan progresif (ilerleyen) bir hastalýktýr. Buna raðmen,ilaç tedavisi, egzersizler ve ameliyat, hastalýðýn etkilerini en aza indirger ve gidiþatýný yavaþlatabilir.