Kansere karþý gýda rehberi
Kanser vakalarýnýn yüzde 65inin doðrudan alýnan gýdalarla ve beslenme tipine baðlý olarak geliþtiðini belirten Dr. Uður Göðüþ, Bunlarla birlikte sigara ve alkol tüketimi, hareketsiz yaþam biçiminin benimsenmesi halinde bu oran yüzde 85’e çýkýyor dedi.
ANKARA - ODTÜ Gýda Mühendisliði Bölümü
öðretim görevlisi Dr. Uður Göðüþ’ün, son yýllarda dünya genelinde
görülme sýklýðý artan çeþitli kanser türlerinden korunma ve tedavi
sürecinde tüketilmesi faydalý olan besinlerle ilgili “Kansere Karþý
Gýda Rehberi” isimli kitabý çýktý.
Dr. Uður Göðüþ, Pehlivan Yayýnlarýndan piyasaya sürülen kitabýnda, kansere doðrudan etkisi olan gýdalar, beslenme türünün kanserle iliþkisi, seçilecek gýdalarýn tüketilmesi ile kanserden korunma yollarý ve tedavi sürecinde hangi yiyeceklerin tüketilmesi gerektiði gibi birçok konuya açýklýk getiriyor.
Araþtýrmalara göre, kanser vakalarýnýn yüzde 65’inin doðrudan alýnan gýdalarla ve beslenme tipine baðlý geliþtiðini belirten Göðüþ, bunlarla birlikte sigara ve alkol tüketimi ile hareketsiz yaþam biçiminin benimsenmesinin bu oraný yüzde 85’e çýkardýðýný bildirdi.
Kanserden korunmada ve zararlý oksidanlarýn dýþarý atýlmasý için antioksidan tabletlerin kullanýlmasý ya da bundan zengin asidik ve narenciye meyvelerin tüketilmesini öneren Göðüþ, antioksidan kullanýlýrken B ve C vitaminlerinin tercih edilmesini, karaciðer ve böbrekte yaðlanmaya neden olduðu için A ve E vitaminlerinden uzak durulmasýný öneriyor.
KANSERE YAKALANMADAKÝ RÝSK FAKTÖRLERÝ
Göðüþ, hareketsiz yaþam biçimi, sigara ve alkol tüketimi, yaðlý kýrmýzý et ve et ürünleri, yaðlý kanatlý et ve et ürünlerinin yenilmesi, fazla yaðlý gýda tüketimi, unlu mamullerin alýnmasý, yemeklerde fazla tuz kullanýlmasý, sebze, meyve, baklagil, su ve tam buðday gýdalarýnýn tüketimine önem verilmemesinin kansere yakalanma riskini artýrdýðýný belirtti.
Kansere karþý mücadelede baðýþýklýk sisteminin kuvvetli olmasýnýn en önemli silah olduðuna dikkati çeken Göðüþ, baðýþýklýk sisteminin güçlenmesi için bol antioksidan alýnmasý gerektiðini vurguladý.
SOYA PROTEÝNLERÝ VE LÝFLÝ GIDALARIN KANSERE ETKÝSÝ
Göðüþ’ün, kitabýnda yer verdiði bilgilere göre, soya fasulyesi ve soyalý ürünlerde bulunan soya proteinler, hayvansal proteinlerin kalitesine yakýn bitkisel protein grubunu oluþturuyor ve içindeki “daidzein” ve “genistein” maddeleri özellikle prostat ve göðüs kanseri riskini azaltýyor, kontrol altýna alýyor.
Brokoli, karnabahar, beyaz lahana gibi iç içe yapraklý, dallý ve köklü sebzeler de içindeki “isotiyonat” adlý maddenin etkisiyle kanser oluþumunu engelliyor. Bu madde, en çok brokolide bulunuyor.
Kansere karþý korunmada, sebze ve meyvelerin, kabuk, zar, sap, çekirdek gibi sindirilmeyen kýsýmlarýný oluþturan lifli gýdalarýn tüketilmesi gerekiyor. Bu nedenle özellikle mide ve baðýrsak kanserinden korunmak için patates kýzartýrken kabuklarýnýn soyulmamasý, elma, þeftali, domatesin kabuklu tüketilmesi öneriliyor. Çünkü, lifler sayesinde kanserojen maddelerin baðýrsaklardan emilerek kana karýþmasý ve diðer organlarda kanser oluþturma riski azalýyor.
Bitkisel yaðlarýn kýzartmalarda çok az ve bir kez kullanýlmasý, ayrýca sucuk, salam ve ýzgara yapýlan gýdalarýn sýk tüketilmemesi gerekiyor.
Ýçerdiði Omega 3 yað asitleri dolayýsýyla kansere karþý koruyucu olan balýk tüketilmesi, günde 8-10 adedi geçmeyecek þekilde kabuklu yemiþ yenilmesi, havuç, domates, soðan, sarýmsak, kereviz, enginar ve semizotunun mutfakta bol kullanýlmasý, sütsüz bitter çikolata tüketilmesi ve sentetik östrojen haplarý yerine soya ve soyalý ürünlerdeki bitkisel östrojenlerin tercih edilmesi, hazýr turþu, ekmek, kek ve çorba gibi gýdalardan uzak durulmasý, un, tuz ve þekerin olabildiðince az tüketilmesi öneriliyor.
Özellikle enginar ve kereviz, kandaki kolesterolün fazlasýný safra asidine dönüþtürerek, kolesterolün dengede tutulmasýný saðlýyor, damar kireçlenmesine karþý koruyor, proteinlerin kan, kemik, hormon, sinir ve hücre yapýmýnda daha rahat kullanýlmasýný saðlýyor, kandaki yað ile toksiklerin dýþký ile atýlýmýnýný saðlayarak kansere yakalanma riskini azaltýyor.
Et ve et ürünlerinin 65-70 dereceden fazla ýsý düzeyinde piþirilmemesi, bu ürünlerin sýnýrlý tüketilmesi, aþýrý yaðlý yemeklerden uzak durulmasý gerekiyor.
Güçlü bir antioksidan olan C vitamini içeren meyve ve sebzelerin her gün düzenli olarak tüketilmesi öneriliyor. Özellikle gýdanýn ekþilik ve sululuk oraný arttýkça C vitamini oranýnýn da arttýðýna dikkat çekiliyor. Ancak bu besinler tüketilirken doðrama, parçalama, ýsýtma, ýzgara ve haþlama sýrasýnda vitamin deðerinin azaldýðý belirtilerek, mümkün olduðunca iþlem görmeden taze tüketilmesi tavsiye ediliyor.
Prostat ve mide kanserlerine yakalanma riskini düþürmede özellikle yeþil ve sarý renkte olan portakal, limon, muz, þeftali, kayýsý, brokoli, ýspanak, maydanoz, semiz otu gibi gýdalarýn tüketilmesi gerekiyor.
Mantarlarýn da kansere karþý koruyucu etkisi olduðu, baðýþýklýk sistemini kuvvetlendirdiði ifade ediliyor.
Ahududunun da kansere yakalanma riskini azalttýðý, özellikle siyah ahududunun yemek borusu kanserine yakalanma riskini düþürdüðü, tümör oluþumundan itibaren de tümörün geliþimini yavaþlattýðý belirtiliyor.
Birçok ülkede sýk tüketilen yosunun da hücrelere kanserojen madde giriþini engelleme özelliðine sahip olduðu, yer elmasýnýn da hücre içine toksik giriþini önlediði, bu nedenle mevsiminde bu tür gýdalarýn tüketilmesi gerektiði tavsiye ediliyor.
FAZLA DEMÝR ALIMI RÝSK FAKTÖRÜ
Normal þartlarda kan hücrelerinin çoðalmalarý ve kan yapýmý için demir yönünden zengin gýdalarýn tüketilmesinin önemli olduðu, ýspanakta ve pek çok bitkisel gýdada bulunan demirin, “kaliteli” demir olmadýðý, kýrmýzý et, balýk, kanatlý etleri ile yumurtada bulunan demirin ise “sindirilebilir, kana karýþabilir” özellikli ve yüksek oranlý olduðu belirtiliyor.
Araþtýrmalara göre, kandaki fazla miktardaki demir içeriði ile kanser arasýnda sýký iliþki bulunuyor. Özellikle baðýþýklýk sistemi zayýf, genetik olarak kansere yatkýn bireyler, ihtiyacýndan fazla demiri, et ve et ürünleri ile vücutlarýna aldýklarýnda kansere yakalanma riski artýyor. Bu nedenle, kansere yakalanma riski genetik nedenlerle yüksek olan bireylerin özellikle demir yönünden kan testlerini düzenli yaptýrmalarý öneriliyor.
Kansere karþý mücadeledeki ilk adým ise karaciðer saðlýðýnýn korunmasýndan geçiyor. Vücuda zararlý ürünler ve mikroplar, karaciðerde etkisiz hale getirildiði için karaciðer tahrip oluyor ve baðýþýklýk sistemi zayýflýyor. Bu nedenle karaciðere zarar verebilecek gýdalardan uzak durulmasý gerekiyor.
Dr. Uður Göðüþ, Pehlivan Yayýnlarýndan piyasaya sürülen kitabýnda, kansere doðrudan etkisi olan gýdalar, beslenme türünün kanserle iliþkisi, seçilecek gýdalarýn tüketilmesi ile kanserden korunma yollarý ve tedavi sürecinde hangi yiyeceklerin tüketilmesi gerektiði gibi birçok konuya açýklýk getiriyor.
Araþtýrmalara göre, kanser vakalarýnýn yüzde 65’inin doðrudan alýnan gýdalarla ve beslenme tipine baðlý geliþtiðini belirten Göðüþ, bunlarla birlikte sigara ve alkol tüketimi ile hareketsiz yaþam biçiminin benimsenmesinin bu oraný yüzde 85’e çýkardýðýný bildirdi.
Kanserden korunmada ve zararlý oksidanlarýn dýþarý atýlmasý için antioksidan tabletlerin kullanýlmasý ya da bundan zengin asidik ve narenciye meyvelerin tüketilmesini öneren Göðüþ, antioksidan kullanýlýrken B ve C vitaminlerinin tercih edilmesini, karaciðer ve böbrekte yaðlanmaya neden olduðu için A ve E vitaminlerinden uzak durulmasýný öneriyor.
KANSERE YAKALANMADAKÝ RÝSK FAKTÖRLERÝ
Göðüþ, hareketsiz yaþam biçimi, sigara ve alkol tüketimi, yaðlý kýrmýzý et ve et ürünleri, yaðlý kanatlý et ve et ürünlerinin yenilmesi, fazla yaðlý gýda tüketimi, unlu mamullerin alýnmasý, yemeklerde fazla tuz kullanýlmasý, sebze, meyve, baklagil, su ve tam buðday gýdalarýnýn tüketimine önem verilmemesinin kansere yakalanma riskini artýrdýðýný belirtti.
Kansere karþý mücadelede baðýþýklýk sisteminin kuvvetli olmasýnýn en önemli silah olduðuna dikkati çeken Göðüþ, baðýþýklýk sisteminin güçlenmesi için bol antioksidan alýnmasý gerektiðini vurguladý.
SOYA PROTEÝNLERÝ VE LÝFLÝ GIDALARIN KANSERE ETKÝSÝ
Göðüþ’ün, kitabýnda yer verdiði bilgilere göre, soya fasulyesi ve soyalý ürünlerde bulunan soya proteinler, hayvansal proteinlerin kalitesine yakýn bitkisel protein grubunu oluþturuyor ve içindeki “daidzein” ve “genistein” maddeleri özellikle prostat ve göðüs kanseri riskini azaltýyor, kontrol altýna alýyor.
Brokoli, karnabahar, beyaz lahana gibi iç içe yapraklý, dallý ve köklü sebzeler de içindeki “isotiyonat” adlý maddenin etkisiyle kanser oluþumunu engelliyor. Bu madde, en çok brokolide bulunuyor.
Kansere karþý korunmada, sebze ve meyvelerin, kabuk, zar, sap, çekirdek gibi sindirilmeyen kýsýmlarýný oluþturan lifli gýdalarýn tüketilmesi gerekiyor. Bu nedenle özellikle mide ve baðýrsak kanserinden korunmak için patates kýzartýrken kabuklarýnýn soyulmamasý, elma, þeftali, domatesin kabuklu tüketilmesi öneriliyor. Çünkü, lifler sayesinde kanserojen maddelerin baðýrsaklardan emilerek kana karýþmasý ve diðer organlarda kanser oluþturma riski azalýyor.
Bitkisel yaðlarýn kýzartmalarda çok az ve bir kez kullanýlmasý, ayrýca sucuk, salam ve ýzgara yapýlan gýdalarýn sýk tüketilmemesi gerekiyor.
Ýçerdiði Omega 3 yað asitleri dolayýsýyla kansere karþý koruyucu olan balýk tüketilmesi, günde 8-10 adedi geçmeyecek þekilde kabuklu yemiþ yenilmesi, havuç, domates, soðan, sarýmsak, kereviz, enginar ve semizotunun mutfakta bol kullanýlmasý, sütsüz bitter çikolata tüketilmesi ve sentetik östrojen haplarý yerine soya ve soyalý ürünlerdeki bitkisel östrojenlerin tercih edilmesi, hazýr turþu, ekmek, kek ve çorba gibi gýdalardan uzak durulmasý, un, tuz ve þekerin olabildiðince az tüketilmesi öneriliyor.
Özellikle enginar ve kereviz, kandaki kolesterolün fazlasýný safra asidine dönüþtürerek, kolesterolün dengede tutulmasýný saðlýyor, damar kireçlenmesine karþý koruyor, proteinlerin kan, kemik, hormon, sinir ve hücre yapýmýnda daha rahat kullanýlmasýný saðlýyor, kandaki yað ile toksiklerin dýþký ile atýlýmýnýný saðlayarak kansere yakalanma riskini azaltýyor.
Et ve et ürünlerinin 65-70 dereceden fazla ýsý düzeyinde piþirilmemesi, bu ürünlerin sýnýrlý tüketilmesi, aþýrý yaðlý yemeklerden uzak durulmasý gerekiyor.
Güçlü bir antioksidan olan C vitamini içeren meyve ve sebzelerin her gün düzenli olarak tüketilmesi öneriliyor. Özellikle gýdanýn ekþilik ve sululuk oraný arttýkça C vitamini oranýnýn da arttýðýna dikkat çekiliyor. Ancak bu besinler tüketilirken doðrama, parçalama, ýsýtma, ýzgara ve haþlama sýrasýnda vitamin deðerinin azaldýðý belirtilerek, mümkün olduðunca iþlem görmeden taze tüketilmesi tavsiye ediliyor.
Prostat ve mide kanserlerine yakalanma riskini düþürmede özellikle yeþil ve sarý renkte olan portakal, limon, muz, þeftali, kayýsý, brokoli, ýspanak, maydanoz, semiz otu gibi gýdalarýn tüketilmesi gerekiyor.
Mantarlarýn da kansere karþý koruyucu etkisi olduðu, baðýþýklýk sistemini kuvvetlendirdiði ifade ediliyor.
Ahududunun da kansere yakalanma riskini azalttýðý, özellikle siyah ahududunun yemek borusu kanserine yakalanma riskini düþürdüðü, tümör oluþumundan itibaren de tümörün geliþimini yavaþlattýðý belirtiliyor.
Birçok ülkede sýk tüketilen yosunun da hücrelere kanserojen madde giriþini engelleme özelliðine sahip olduðu, yer elmasýnýn da hücre içine toksik giriþini önlediði, bu nedenle mevsiminde bu tür gýdalarýn tüketilmesi gerektiði tavsiye ediliyor.
FAZLA DEMÝR ALIMI RÝSK FAKTÖRÜ
Normal þartlarda kan hücrelerinin çoðalmalarý ve kan yapýmý için demir yönünden zengin gýdalarýn tüketilmesinin önemli olduðu, ýspanakta ve pek çok bitkisel gýdada bulunan demirin, “kaliteli” demir olmadýðý, kýrmýzý et, balýk, kanatlý etleri ile yumurtada bulunan demirin ise “sindirilebilir, kana karýþabilir” özellikli ve yüksek oranlý olduðu belirtiliyor.
Araþtýrmalara göre, kandaki fazla miktardaki demir içeriði ile kanser arasýnda sýký iliþki bulunuyor. Özellikle baðýþýklýk sistemi zayýf, genetik olarak kansere yatkýn bireyler, ihtiyacýndan fazla demiri, et ve et ürünleri ile vücutlarýna aldýklarýnda kansere yakalanma riski artýyor. Bu nedenle, kansere yakalanma riski genetik nedenlerle yüksek olan bireylerin özellikle demir yönünden kan testlerini düzenli yaptýrmalarý öneriliyor.
Kansere karþý mücadeledeki ilk adým ise karaciðer saðlýðýnýn korunmasýndan geçiyor. Vücuda zararlý ürünler ve mikroplar, karaciðerde etkisiz hale getirildiði için karaciðer tahrip oluyor ve baðýþýklýk sistemi zayýflýyor. Bu nedenle karaciðere zarar verebilecek gýdalardan uzak durulmasý gerekiyor.