Her Yönüyle Insomnia

Insomnia kiþilerinin uykuya dalamama veya uykuda kalamama problemidir. Dünyada milyonlarca insan bu uyku bozukluðundan þikayetçidir.

Insomnia genellikle gündüz vakti uykululuk, enerjisizlik,  fiziksel ve zihinsel olarak  iyi hissetmeme durumlarýna sebep olur. Ruh halinde deðiþimlere, anksiyeteye, sinirlilik halleri en yaygýn semptomlardandýr.

Sebepleri

Insomnianýn birçok olasý sebebi varýr. Psikolojik problemler, ilaçlar ve hormon düzeyleri bu bozukluða sebebiyet verebilirler. Tedavisi ise duruma göre ilaçla veya davranýþsal olarak gerçekleþir.

Jet-lag veya iþ saatlerinde önemli deðiþiklikler gibi 24 saatlik ritimde bozulmalar, gürültülü bir çevre, aþýrý sýcak veya aþýrý soðuk bu bozukluðun yaygýn sebeplerindendir. Bipolar bozukluk, anksiyete bozukluðu, depresyon gibi psikolojik nedenleri de olabilirken kronik yorgunluk sendromu, reflü, konjestif kalp yetmezliði, astým, uyku apnesi, tümör, beyin lezyonu, hipertiroidizm, Parkinson ve Alzheimer hastalýklarý gibi týbbi nedenleri de olabiliyor.

Östrojen hormonu ve regl dönemlerindeki bazý hormon deðiþimleri, parazitler, genetik bozukluklar ve hamilelik gibi durumlar da diðer sebeplerdir.

Semptomlarý

• Gece uykuya dalmakta zorluk çekmek
• Gece uykusundan uyanmak
• Gerekenden erken uyanmak
• Gece uykusundan yorgun uyanmak
• Gün içinde yorgunluk ve uykusuzluk
• Depresyon, anksiyete, asabiyet
• Odaklanamama
• Baþ aðrýlarý
• Sosyalleþmede zorluk

Uykuyu alamamak baþka semptomlara da sebep olabilir.

Uykusunu alamayan insanlarda odaklanamama ve görevine yoðunlaþamama yaygýn olduðu için alkolle baðlantýlý olmayan sürücü kazalarýnýn %20’si uykusuzluktan kaynaklanýyor.

Geçici insomnia, akut insomnia, kronik insomnia olmak üzere üç türü vardýr. Geçici insomnia 3 gün civarý sürerken, akut insomnianýn semptomlarý birkaç hafta gözlemlenir, kronik insomnia ise aylarca, hatta yýllarca sürebilir.

Insomnianýn tedavisi ise genellikle altýnda yatan sebebe göre farklýlýk gösterir. Bu noktada en önemli adým sebebi saptamaktýr. Bu tedaviler ya ilaç tedavisi ya da ilaçsýz tedaviler olmaktadýr. Biliþsel davranýþçý tedavi de ilaçsýzlar dahilindedir. Ýlaçlý tedavi sýrasýnda da antidepresan, antihistamin, uyku haplarý, melatonin verilebilir.

Geceleri kafein almamak, düzenli egzersiz yapmak, aç uyumaktan kaçýnmak, sigara kullanmamak, rahat ve gürültüsüz bi uyku alaný seçimi de insomniayý uzman birinden destek almadan tedavi edebilir.

Yataðý sadece uyumak için kullanmak da önemli olabilir. Yatakta televizyon izlememek, bir þey yiyip içmemek evde yapýlacak bir tür kontrol terapisidir. Haftasonlarý dahil her gün ayný saate alarm kurmak da buna dahildir.

Kiþinin yatakta geçirilen zamaný azaltýp kendini yormasý da bir sonraki gece kolaylýkla uyumasýný saðlayabilir.