Dünya Saðlýk Örgütü’nün 2011 raporuna göre, dünya çapýnda her yýl çoðunluðu orta gelirli ülkelerin vatandaþý olan 1.3 milyon kiþi, dýþ ortam hava kirliliði nedeniyle hayatýný kaybediyor.

Hýzlý ve çarpýk kentleþme, yoðun trafik ile kalitesiz yakýt kullanýlmasý gibi etkenler havayý kirletiyor ve alýnan her nefes vücuda bir yandan zarar veriyor. Atmosferde oluþan toz, duman, gaz ve su buharý þeklindeki kirleticiler solunum yolu baþta olmak üzere kalbi, cildi, gözleri ve sinir sistemini olumsuz etkiliyor..

Hava kirliliðinin insan üzerindeki etkilerini anlatan Göðüs Hastalýklarý Uzmaný Dr. Hiþam Alahdab, “Hava kirliliðinin insan saðlýðý üzerinde yarattýðý kýsa vadeli etkiler alerjik reaksiyon þeklinde ortaya çýkýyor ve geri dönüþümü olabiliyor. Örneðin havanýn çok kirli olduðu günlerde gözlerin kaþýnmasý, kýzarmasý, insanlarýn hapþýrmasý, öksürmesi gibi reaksiyonlar bu kapsama giriyor. Ve bu etkinlilerin kalýcý hasar býrakma riski çok düþük oluyor. Uzun vadeli etkiler ise maruz kalýnan havanýn içindeki kirlilik yoðunluðuna ve süreye baðlý olarak ortaya çýkýyor. Hava kirliliðinin yoðun ve sürekli olduðu bölgelerde yaþayan insanlarda öksürükten bronþite, kalp hastalýklarýndan kansere kadar çeþitli kronik hastalýklarýn ortaya çýkma riski de artýyor” þeklinde konuþtu.

Kirli havanýn içeriðinde parçacýklar ve çeþitli gazlar bulunduðunu ve bu tanýma kimyasal olarak sülfat, nitrat, amonyak, sodyumklorür ve mineral tozlarýn su ile birleþip partikül haline gelmesi sonucu oluþan katý maddelerin de dahil olduðunu belirten Dr. Alahdab, “Akciðerlerin içindeki hava keseciklerine kadar girebildikleri için, küçük parçacýklar en tehlikeli grubu oluþturuyor. Solunan kirli havanýn içinde bulunan çeþitli gazlar da insan saðlýðýna zarar veriyor” dedi.

Solunum sistemi kendini koruyor

Soluma iþlevi gerçekleþtiðinde havanýn, burun yoluyla akciðerlere kadar girdiðini ve bu yol üstünde birkaç kontrol mekanizmasý olduðunu söylen Dr. Alahdab, “Burnun içindeki kýllar büyük partiküllerin girmesine engel oluyor. Üst solunum yollarýný geçip alt solunum yollarýna giderken ana nefes borusunun ve ana bronþlarýn içinde ‘silya’ denilen, yukarýya doðru süpürme hareketi yapan yapýlar bulunuyor. Silyalar, üzerilerine takýlan uygun büyüklükteki her türlü partikülü dýþarý atmayý saðlýyor. Bu mekanizmalarý geçen partiküller ise akciðerlerin içindeki hava keseciklerine kadar ulaþabiliyor” þeklinde konuþtu.

 

Hava kirliliðini önlemek için alýnabilecek tedbirler

 

Sanayi tesislerinin baca gazý sýnýr deðerlerine uymalarý saðlanmalý.

Isýnmada yüksek kalorili kömürler kullanýlmalý, her yýl bacalar ve soba borularý temizlenmeli ve binalarda ýsý yalýtýmýna önem verilmeli.

Sobalar ve kalorifer kazanlarý kriterlere uygun olmalý.

Doðalgaz kullanýmý yaygýnlaþtýrýlarak özendirilmeli.

Kalorifer ve doðalgaz kazanlarýnýn periyodik olarak bakýmý yapýlmalý.

Yeni yerleþim yerlerinde bölgesel ýsýtma sistemleri kullanýlmalý.

Kent içi ulaþýmda uygun meyilli alanlarda bisiklet yollarý, park yerleri, kiralama sistemi oluþturulmalý, kamuoyu bilgilendirmesi de saðlayarak bisiklet kullanýmý yaygýnlaþtýrýlmalý.

Isýnma ve geri kazaným için atýk yakmanýn önüne geçilmesi amacýyla, atýklar geri kazanýlarak deðerlendirilmeli veya uygun atýk yakma tesislerinde yakýlarak bertaraf edilmeli.

Yerleþim alanlarý dýþýnda ve hakim rüzgar yönü dikkate alýnarak sanayi tesislerinin yer seçimi yapýlmalý, imar planlarýnda bu alanlarýn çevresinde yapýlaþmalar önlenmeli.

Euro 4 ve üzeri standartlarý saðlayan, emisyonlarý düþük motorlu taþýtlar tercih edilmeli veya desteklenmeli.

Toplu taþýma araçlarý yaygýnlaþtýrýlmalý.

Araçlarýn egzoz emisyon ölçümleri periyodik olarak yapýlmalý.