Tatile çýkýyor ve bilgisayarýnýzý yanýnýza alýyorsanýz, korunmaya ihtiyacýnýz var demektir. "Önleminizi alýn, öyle yola çýkýn" diyen ESET Türkiye Genel Müdür Yardýmcýsý Alev Akkoyunlu, siber dünyada güvenli kalabilmek için tatile çýkmadan önce, tatil sýrasýnda ve tatilden döndükten sonra dikkat edilmesi gerekenleri sýraladý. 

Korunmak virüsü temizlemekten daha iyidir. Verilerinizi mutlaka yedekleyin ve güvenli bir ortamda saklayýn. Böylece bilgisayarýnýz ya da tabletiniz çalýndýðý veya kaybolduðu zaman verilerinizi de kaybetmemiþ olursunuz. 

Karmaþýk þifreler kullanýn: Veriler ve veri depolama cihazlarý her zaman þifre korumalý olsun. Þifreler "123456" gibi basit deðil, harfli-rakamlý karmaþýk þekilde oluþturulsun. Hatta en iyisi özel bir þekilde þifrelenmiþ (encrypt) olursa yanlýþ ellere geçtiðinde iþe yaramaz hale gelsin. 

Taþýnabilir diskleri ve USB aygýtlarý virüse karþý kontrol edin: Taþýnabilir aygýtlar þu anda virüslerin yayýlmasýný saðlayan en yaygýn taþýyýcý durumundalar. Taile çýkmadan önce ya da iþten çýkmadan önce taþýnabilir diskinizi güncel bir virüs tarayýcý ile tarayýn. Bunu yapmadan önce, virüslerin sadece taþýnabilir medyayý (USB bellek) takýnca bulaþabilmesine sebep olan AutoRun (otomatik çalýþtýr) özelliðini devre dýþý býrakýn. Bir ipucu daha: dijital fotoðraf makinesi belleðini ilk kullanýmdan önce kamera içinde formatlayýn. Yeni belleklerde virüs olma olasýlýðý düþük de olsa bu iþlemle bu riski tamamen ortadan kaldýrabilirsiniz. 

Antivirus yazýlýmý yükleyin ve güncelleyin: Her zaman antivirüs programý kullanýn ve sürekli son sürüm kullanýldýðýndan emin olun. 

TATÝL SIRASINDA 

Tozdan ve kumdan uzak tutun: Taþýnabilir bilgisayarlarý soðutmak için kullanýlan aktif fanlar toz ve kum gibi cisimlere karþý oldukça hassasdýrlar. Taþýnabilir bilgisayarlarýn plaj gibi ortamlarda kullanýlmasý durumunda, bilgisayarýn içine kaçabilecek toz ve kum parçacýklarý faný kýsa sürede kullanýlmaz hale getirerek bilgisayarýn aþýrý ýsýnmasýna ve sýcaktan zarar görmesine sebep olabilir. 

Bilgisayarýnýzý serin tutun: Yüksek sýcaklýklar her zaman elektronik cihazlarýn düþmanýdýr. Masaüstü bilgisayarlara göre daha çabuk ýsýnan bir yapýya sahip olan normal bir dizüstü bilgisayarýn çalýþma ortamý sýcaklýðý 25 – 30 derece arasýnda olmalý. Bu nedenle doðrudan güneþin sýcaklýk etkisine maruz kalan bir cihazýn, çalýþma ortam sýcaklýðý pek çok tatil yöresinde dýþarýda 50 dereceyi bulabiliyor. Bu sýcaklýklar da özellikle iþlemcinin çok fazla ýsýnmasýna, pilin ömrünün azalmasýna ve bilgisayarýn düzgün çalýþmasýný engelleyebiliyor. Uzun þekilde bu ortamda kullaným kalýcý hasarlara da sebep olabilir. 

Suyla temastan kaçýnýn: Taþýnabilir bilgisayarlar, tüm elektronik cihazlar gibi hatta daha fazla sývý temasýna karþý hassastýrlar. Özellikle bilgisayar çalýþýrken meydana gelen sývý temaslarý bilgisayara kalýcý hasarlar verebilir. Özelikle tuzlu temasý, elektronik cihazýn geri dönülemeyecek þekilde hasar görmesine sebep olabilir. Sývý temaslarýnda yapýlacak en iyi þey, hemen bilgisayarýn gücünü kesip, pilini çýkarmak ve olabildiðince yakýn bir zamanda yetkili bir servise ulaþtýrmaktýr. 

Kaliteli bir taþýma çantasý kullanýn: Taþýnabilir bilgisayarlar hem satýn alma deðeri olarak, hem de içerisinde taþýdýðý veriler olarak oldukça deðerli cihazlardýr. Bu nedenle seyahat ederken, taþýnabilir bilgisyarlar için özel tasarlanmýþ, toza, sýcaða, darbelere dayanýklý bir taþýma kýlýfý ve çantasý kullanýlmalý. Bu çantalar yolculuk sýrasýnda ayrý bagaja verilmemeli, el bagajý olarak kabinde taþýnmalý. 

Hýrsýzlara karþý dikkatli olun: Taþýnabilir bilgisayarýn, tabletin veya cep telefonunun çalýnmasý günüzü berbat edebilir. Riski minimize etmek için bilgisayar güvenli yerde tutulmalý ve mümkünse güvenlik kilidi kullanýlmalý. 

Kablosuz aðlar: Herkese açýk kablosuz aðlarý kullanýrken, temkinli olun. Bankacýlýk iþlemleri ya da online alýþveriþ gibi iþlemlerden mümkünse uzak durun. Ýnternete eriþmek için kendi taþýnabilir modeminizi ya da telefonunuzu kullanmak, açýk ve güvensiz kablosuz baðlantýlarý kullanmaktan daha güvenlidir. 

Veri hýrsýzlarýna karþý dikkatli olun: Ýnternet kafelerde bilgisayar kullanýrken internet bankacýlýðý, e-posta þifreleriniz, sosyal medya siteleri giriþ bilgileriniz gibi önemli bilgileri girmekten kaçýnmaya dikkat edin. Bu makinelerde keylogger (klavyeden basýlan tuþlarý kaydeden ve þifrelerinizi çalabilen kötü niyetli bir yazýlým türü) olabilir. Ayrýca USB belleklerinizi kullanýrken de zararlý yazýlým bulaþtýrabilme olasýlýðý bulunduðunu da unutmayýn. 

Yeni bir e-posta hesabý açýn: Normal mailinize gelen mesajlarýn yönlendirilmek üzere ayarlandýðý bir tatil hesabý açarak, tatilde bu e-posta hesabýnýz ele geçirilse bile uðrayacaðýnýz zararýn sadece tatil süresi içinde kalmasýný saðlayabilirsiniz. Tatil sonrasý yönlendirmeyi kaldýrarak normal hesabýnýza dönerek minimum zararla atlatabilirsiniz. 

Bilgisayarýnýzý taratýn (en azýndan online tarayýcý ile): Mümkün olan yerde taþýnabilir bilgisayarýnýzý güvendiðiniz bir online tarayýcý ile virüslere karþý tarayýn. Bu tür bir online tarayýcý ESET web sitesinde mevcut.