Omuz çýkýklarý, 18-30 yaþlarý arasýnda sýklýkla görülür. Yaralanma ya da zorlanma nedeniyle omuz bir kez çýktýðýnda, % 99 tekrarlar. “Yer yapma” olarak tabir edilen bu durum, omzu yerinde tutan “contanýn” ilk çýkmanýn ardýndan zarar görmesi sonucu oluþur.

Hipokrat zamanýnda en çok uygulanan ve omzun tekrar çýkmasýn engelleyen omuz daðlanmasý, omzun hareket kabiliyetini yok eden bir uygulamaydý. Günümüzde daðlamanýn yerini eriyebilir vidalar aldý. Açýk ameliyat gerektirmeden giriþimsel olarak sorunlu bölgeye yerleþtirilen vidalar sayesinde hastalar, tekrarlayan omuz çýkma sorunundan % 90’ýn üzerinde kurtuluyor.

Memorial Þiþli Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölümü’nden Doç. Dr. Erkal Bilen, omuz çýkýklarýnýn “yer yapmasýný” engelleme yollarý ve omuz çýkýklarýnda eriyebilen vida tedavisi hakkýnda bilgi verdi.

Boks ve Türkiye’de de artýk çok popüler olmaya baþlayan rugby gibi büyük enerji gerektiren sporlarda omzun çýkmasý kaçýnýlmazdýr. O bu sporlarý yapan kiþilerde omuz çýkmasýný önlemek mümkün olmayabilir ancak gerekli tedavilerle çýkmanýn kronik hale gelmesi önlenebilir. Daha önceden çýkan bir omzu tedavi ettikten sonra, normal þartlarda kontrolsüz çýkmasýna engel olunabilir.

Omuz çýktýðýnda çok ciddi bir þekil bozukluðu ve aðrý oluþturur. Yerine oturduðunda bu sorunlar ortadan kalkar. Ancak omzu yerinde tutan contaya benzer bir yapý, omuz ilk çýktýðý anda zarar görür. Bir kýsmý yýrtýlýr ve yerinde durmasý zorlaþýr. Bu da omuz çýkýklarýnýn tekrarlamasýna neden olur. Omuz çýkýklarý, en sýk 18-30 yaþlarý arasýnda görülür. Bu yaþ grubu içinde; bir yaralanma ya da zorlanma nedeniyle omuz bir kez çýktýðýnda, % 99 tekrarlayacak demektir. Bu durum, “Yer yapma” olarak tabir edilir. Tekrarlayan omuz çýkýklarý çocukluk çaðýndan itibaren baþlayarak giderek azalýr ve 40 yaþýndan sonra nadiren görülür. 40 yaþýndan sonra bu oran çok daha azalýr ancak kas yýrtýklarý ve diðer yapýlarýn kýrýklarý þeklinde kendini gösterebilir.

Omuz bölgesinde tamir edilecek kadar saðlýklý doku kalmýþsa o bölgede kapalý ameliyatlarla % 90-95’lere varan baþarýlý tedaviler uygulanabilir. Eðer çok tekrarlayan çýkýk olmuþsa ve tamir edilebilecek dokular yýpranmýþsa, açýk yöntemle ameliyat þarttýr. 10 çýkýktan sonra artýk “conta” adý verilen doku lime lime olur ve hasta açýk ameliyat olmak zorunda kalýr. Böyle durumlarda tamir yeterli olmaz. Baþka bir kemik bloðunu vidalamak gibi teknikler tercih edilir. Bunlarda da baþarý oraný % 99’dur. Ameliyat sonrasý omzun hareket açýklýðýnda bir sorun yoktur ancak omuzda orijinalinden farklý bir þekil ortaya çýkar. Açýk cerrahinin sonuçlarý kapalý ameliyatlarla aynýdýr. Ancak açýk ameliyat sonrasý hastanýn iyileþmesi 4-6 hafta daha uzun olabilir.        

Omzunuz Yerinden Çýkmasýn!   

Omuz saðlýðý için doðru duruþla çalýþma pozisyonu çok önemlidir. Doðru duruþ; boyun ve omuzlar geride, oturulan koltuða yaslanýlýp bele küçük bir yastýk alýnarak, koltuðu 10 derece kadar geriye yatýrmak þeklinde olmalýdýr.  

Özellikle yüksek bir noktadan aðýr cisimlerin alýnmasý sýrasýnda dikkatli olunmalýdýr. Çünkü 5 kiloluk bir yük bile omuzlara 80 kilo olarak yansýyabilir. Yüksekten aðýr bir þey almamaya özen gösterilmeli ve çok aðýr eþyalar çok yüksekte bulundurulmamalýdýr. Eðer yüksek bir noktadan bir eþya alýnacaksa; çift elle ve o seviyeye mümkün olduðu kadar yakýn seviyeden uzanýlarak alýnmalýdýr. 

Tenis ve benzeri sporlar asitmetrik sporlardýr. Orada kullanýlmayan kaslarýn, aðýrlýkla çalýþtýrýlmasý gerekir. Kaslarýn balansý ancak bu þekilde saðlanabilir. Omuz saðlýðý için yüzme ve aðýrlýk çalýþma çok yararlý sporlardýr. 

Omuz çýkýklarý fizyoterapi ve egzersizle kontrol altýna alýnabilir. Fizyoterapi tedavisi ile omuz çevresi kas grubu güçlendirilmekte, diðer saðlam dokularýn duyum duygusunu artýrýcý egzersiz ve fizik tedavi yardýmý ile bu grupta tekrarlayan çýkýklar oluþmasý engellenmektedir.

Tekrarlayan omuz çýkýklarýnda yapýlan ameliyatlarda, omzun hareket açýklýðý korunarak yerinden çýkmayan bir omuz saðlamak gerekir. Omuz çýkýklarý tedavisinde kullanýlan kapalý yöntemler sayesinde; aðrýsýz, hareketli ve normal þartlarda yerinden çýkmayan bir omuz saðlanabilir. 4 mm kalýnlýðýnda bir çubukla, bir santimetreden küçük bir delikten omza girilerek, çubuðun ucundaki kamera ile sorun tespit edilir. Bu alanda özelleþmiþ ve omzun içine sokularak çalýþýlabilecek özel aletlerle ameliyat gerçekleþtirilerek, yýrtýlmýþ olan doku 4-5 mm’lik vidalarla olmasý gereken yere sabitlenir. Bunun için vidalarýn eriyebilir olanlarý kullanýlýr.