Ýnsan vücudunda bulunan 30.000 genin tüketilen besinlerin içindeki maddelere göre þekillendiðini ve yanlýþ beslenme ile bir hastalýðý taþýyan geni aktif hale getirebileceðini biliyor musunuz? MNTLAB Laboratuvar Hizmetleri Danýþmaný ve Biyokimya Uzmaný Doç. Dr. Nezih Hekim, gýda maddelerinin içerisinde bitkilere ait mikro RNA’larýn bulunduðunu ve bunlarýn baðýrsaklar tarafýndan emilerek kan dolaþýmýna geçtiðini belirtiyor. Dokulara ulaþan bu mikro RNA’larýn ise kiþinin genlerine müdahale ettiðine dikkat çekiyor. 

Nature Dergisi’ne ait Cell Research’de yayýnlanan bir makaleye göre, pirinçten alýnan bir mikro RNA (MIR168a) protein üretilmesini durduruyor ve bunun sonucunda LDL kolestrol kanda yükseliyor. Bu da kalp hastalýklarýna yakalanma riskini arttýrýyor. Bu mikro RNA’yý içeren pirinçle beslenen fareler üzerinde yapýlan araþtýrmalar, 3 ila 7 gün sonra LDL kolesterolün net bir þekilde arttýðý, mikro RNA’larýn bloke edildiðinde ise LDL kolesterollerinin yeniden normale döndüðünü gösteriyor. 

Ýnsan kanýnda, bitkilere ait 40 farklý tipte mikro RNA’nýn dolaþtýðýný ve bunlarýn birçoðunun insan vücudunun ürettiði mikro RNA ile ayný miktarlarda olduðunu gösteren bilimsel çalýþmalar bulunuyor. Araþtýrmalar bu mikro RNA’lardan bazýlarýnýn yapýlarýnýn memelilere ait 50 farklý gen ile benzerlik gösterdiðini ve birbirine uyduklarýný gösteriyor. 

Yapýlan çalýþmalar gýda olarak yenilen bitkilere ait mikro RNA’larýn, baðýrsaklarda epitel hücreler tarafýndan alýndýðýný ve bunlarýn ekzozom adý verilen minik keselerin içerisine konularak kana verildiðini ortaya koyuyor. Ekzozomlar dokulara ait hücrelerle kaynaþarak onlarýn içerisine girebiliyor. Bu nedenle bitkilerde bulunan bazý mikro RNA’lar gen yapýmýzý etkileyebiliyor. 

Bir gýdanýn içerisinde kolesterolün bulunmamasý, o gýdanýn kolesterolü arttýrmayacaðý anlamýna gelmiyor. Gýdalarý sadece kalorisi, içerdiði yað, þeker, tuz ve protein yönünden deðil; taþýdýklarý genetik enformasyon yönünden deðerlendirmek gerekiyor. 

Bu mikro RNA’larýn klinik kimya laboratuarlarýnda kanda tespiti ile kiþiye özgü gýdalarýn seçimi ve piþirme usullerinin geliþmesi ile kalp ve damar hastalýklarýndan korunmak mümkün olabilir. Mikro RNA’larý bloke eden ilaçlarýn geliþtirilmesi ile týpta, yeni tedavi biçimleri gündeme gelebilir. Bu zararlý mikro RNA’lardan kanýn temizlenmesi için gýda mühendisleri özellikle Bebek mamalarýnda ve günlük besinlerde yeni gýda iþleme, piþirme ve paketleme yöntemlerini geliþtirebilir. 

Danýþman ve Biyokimya Uzmaný 

Doç. Dr. Nezih Hekim