Yaþlýlarda izole sistolik hipertansiyona dikkat
Kardiyolog Prof. Dr. Ahmet Oktay, sadece büyük tansiyonun yüksek, küçük tansiyonun normal veya düþük kalmasý olarak tanýmlanan izole sistolik hipertansiyonun, özellikle yaþlýlarda karþýlarýna çýktýðýný söyledi.
ÝSTANBUL - Kardiyolog Prof. Dr. Ahmet
Oktay, sadece büyük tansiyonun 14ün üzerinde, buna karþýn küçük
tansiyonun normal veya düþüklüðünün sýk görülen bir durum olduðunu
kaydetti.
Bu hastalarýn kalp yetersizliði ve kardiyovasküler komplikasyonlar bakýmýndan yüksek risk altýnda olduðunu belirten Prof. Dr. Ahmet Oktay, izole sistolik hipertansiyon hastalarýnýn kontrollu ilaçla tedavi çalýþmalarýnda, büyük kan basýncýnýn aþaðýya çekilmesi ile inme, kalp krizi, kalp yetersizliði gibi risklerde anlamlý bir azalma saðlanabildiði tartýþma götürmeyecek þekilde kanýtlanmýþtýr dedi.
Sadece büyük(sistolik) kan basýncýnýn (tansiyon) yüksek olmasý, küçük (diyastolik) kan basýncýnýn normal veya düþük olmasý mümkün müdür?
Gerçekten de sadece büyük tansiyonun yüksek olmasý (140 mm Hgnýn, ya da halk arasýnda bilindiði þekilde 14ün üzerinde), buna karþýn küçük tansiyonun normal veya düþük kalmasý (90 mm Hg’nýn (9un) altýnda) pek de nadir görülmeyen bir durumdur. Hekimlerin izole sistolik hipertansiyon olarak isimlendirdikleri bu durum, özellikle yaþlýlarda karþýmýza çýkmaktadýr. Bu tip hipertansiyonun kansýzlýk, tiroid bezinin fazla çalýþmasý gibi bazý nadir nedenleri söz konusuysa da, izole sistolik hipertansiyon hemen daima kalpten çýkan ana atar damarýn(aortun) ve onun ana dallarýnýn yaþ ve damar sertliðine baðlý olarak sertleþmesi sonucu ortaya çýkmaktadýr. Sertleþen damar duvarý kanýn pompalanmasýyla beklendiði oranda esneyip geniþleyemeyeceðinden damar içindeki kan basýncý yükselmek zorunda kalmaktadýr. Esasýnda büyük kan basýncý hem kadýnlarda, hem de erkeklerde yaþla sürekli bir artýþ eðilimindeyken, küçük kan basýncý her iki cinsiyette de 55-60 yaþlarýndan itibaren azalma eðilimi gösterir. Böylece yaþlýlarda hipertansiyon sýklýkla sadece büyük tansiyonun yüksekliði þeklinde ortaya çýkar.
Yalnýzca büyük kan basýncýnýn yüksek olmasý(izole sistolik hipertansiyon), hem büyük hem de küçük kan basýncýnýn yüksek olmasý kadar tehlikeli veya kalp-damar hastalýklarýný tetikleme açýsýndan riskli midir?
Topluca deðerlendirilen gözlemsel çalýþma sonuçlarýna göre hem büyük, hem de küçük kan basýncýnýn yükselmesinin birbirinden baðýmsýz olarak ve benzer þekilde inme ve kalp krizine baðlý ölüm riskini artýrdýðý bilinmektedir. Özellikle yaþlýlarda yapýlmýþ gözlemsel çalýþmalarda ise, ilginç olarak riskin büyük kan basýncýnýn artmasýyla doðru orantýlý olarak arttýðý, buna karþýn küçük kan basýncý ile ters orantýlý olduðu (yani küçük kan basýncýnýn azalmasý ile riskin arttýðý) belirlenmiþtir. Sonuç olarak, sadece büyük kan basýncý yüksekliði, küçük kan basýncýnýn yüksekliði kadar olumsuz ve riskli bir durumdur. Sevindirici olarak, sadece büyük kan basýncý yüksek olanlarda (izole sistolik hipertansiyon hastalarý) kontrollu ilaçla tedavi çalýþmalarýnda, büyük kan basýncýnýn aþaðýya çekilmesi ile inme, kalp krizi, kalp yetersizliði gibi risklerde anlamlý bir azalma saðlanabildiði tartýþma götürmeyecek þekilde kanýtlanmýþtýr.
Yalnýzca büyük kan basýncý yüksek olan yaþlý kiþilerde küçük kan basýncýnýn fazlaca düþük olmasý kalp-damar hastalýklarý açýsýndan daha yüksek bir risk getirir mi?
Kanýtlar çok güvenilir olmamakla birlikte elimizdeki gözlemsel veriler yaþlý hipertansiyon hastalarý grubunda, küçük tansiyon deðeri düþtükçe riskin, yani olumsuz sonuçlarýn ortaya çýkmasý ihtimalinin arttýðýna iþaret etmektedir. Bir baþka ifade tarzýyla büyük kan basýncýyla küçük kan basýncý arasýndaki fark ne kadar geniþlemiþse veya açýlmýþsa, kiþinin riski o oranda artmakta gibi gözükmektedir. Farklý bir anlatýmla büyük kan basýncý yüksek, ancak küçük kan basýncý düþük(60 mm Hgdan (6dan) düþük) yaþlý hipertansiyonlular özellikle yüksek risk taþýyan bir grubu temsil etmektedirler. Son yýllarda ortaya konmuþ bu husus, sadece büyük kan basýncý yüksekliði olan hastalarýn tedavisinde bazý sorun ve kuþkularýn da kaynaðý olmaktadýr.
Sadece büyük kan basýncý yüksek olanlarda, tedavi ile hem büyük kan basýncý, hem de küçük kan basýncýný düþürmenin bir olumsuzluðu(zararý) söz konusu mudur?
Hipertansiyon konusunun iyi cavaplandýrýlamamýþ hususlarýndan biri de bu sorundur. Teorik olarak ve de bazý gözlemsel çalýþmalara bakarak, özellikle koroner kalp hastalýðý bulunanlarda küçük kan basýncýnýn 60 mm Hgnýn (6nýn) altýna çekilmesinin kalp krizi ve ölüm riskini artýrabileceði söylenebilir. Ancak izole sistolik hipertansiyon hastalarýnda yapýlan kontrollu ilaç çalýþmalarý küçük kan basýncýnýn çok düþürülmesinin kalp krizi olaylarýný artýrdýðýný gösterememiþtir. Bu bulgular çok sevindirici olmakla beraber, bazý nadir olgularda küçük kan basýncýnýn çok düþürülmesinin olumsuz etkileri söz konusu olabilir. Bu çekinceye raðmen, izole sistolik hipertansiyonlu hastalarda ilaç tedavisinin kalp krizi riskini azaltmak da dahil olmak üzere genel yararlarýnýn çalýþmalarda gayet net olarak ortaya konmuþ olmasý son derecede önemlidir. Bu nedenle, izole sistolik hipertansiyonun tedavisinde, küçük tansiyonu fazla düþürmenin bazý sakýncalarý olabileceði akýlda tutulmakla beraber, büyük tansiyonun normal sýnýrlara çekilmesi için azami çaba sarfedilmelidir. Hem hekim, hem de hasta açýsýndan zor olan, hatta bazen olanak dýþý bulunan, büyük kan basýncýný normal deðerlere çekerken küçük kan basýncýnýn aþýrý düþmesine meydan vermemektir.
Bu hastalarýn kalp yetersizliði ve kardiyovasküler komplikasyonlar bakýmýndan yüksek risk altýnda olduðunu belirten Prof. Dr. Ahmet Oktay, izole sistolik hipertansiyon hastalarýnýn kontrollu ilaçla tedavi çalýþmalarýnda, büyük kan basýncýnýn aþaðýya çekilmesi ile inme, kalp krizi, kalp yetersizliði gibi risklerde anlamlý bir azalma saðlanabildiði tartýþma götürmeyecek þekilde kanýtlanmýþtýr dedi.
Sadece büyük(sistolik) kan basýncýnýn (tansiyon) yüksek olmasý, küçük (diyastolik) kan basýncýnýn normal veya düþük olmasý mümkün müdür?
Gerçekten de sadece büyük tansiyonun yüksek olmasý (140 mm Hgnýn, ya da halk arasýnda bilindiði þekilde 14ün üzerinde), buna karþýn küçük tansiyonun normal veya düþük kalmasý (90 mm Hg’nýn (9un) altýnda) pek de nadir görülmeyen bir durumdur. Hekimlerin izole sistolik hipertansiyon olarak isimlendirdikleri bu durum, özellikle yaþlýlarda karþýmýza çýkmaktadýr. Bu tip hipertansiyonun kansýzlýk, tiroid bezinin fazla çalýþmasý gibi bazý nadir nedenleri söz konusuysa da, izole sistolik hipertansiyon hemen daima kalpten çýkan ana atar damarýn(aortun) ve onun ana dallarýnýn yaþ ve damar sertliðine baðlý olarak sertleþmesi sonucu ortaya çýkmaktadýr. Sertleþen damar duvarý kanýn pompalanmasýyla beklendiði oranda esneyip geniþleyemeyeceðinden damar içindeki kan basýncý yükselmek zorunda kalmaktadýr. Esasýnda büyük kan basýncý hem kadýnlarda, hem de erkeklerde yaþla sürekli bir artýþ eðilimindeyken, küçük kan basýncý her iki cinsiyette de 55-60 yaþlarýndan itibaren azalma eðilimi gösterir. Böylece yaþlýlarda hipertansiyon sýklýkla sadece büyük tansiyonun yüksekliði þeklinde ortaya çýkar.
Yalnýzca büyük kan basýncýnýn yüksek olmasý(izole sistolik hipertansiyon), hem büyük hem de küçük kan basýncýnýn yüksek olmasý kadar tehlikeli veya kalp-damar hastalýklarýný tetikleme açýsýndan riskli midir?
Topluca deðerlendirilen gözlemsel çalýþma sonuçlarýna göre hem büyük, hem de küçük kan basýncýnýn yükselmesinin birbirinden baðýmsýz olarak ve benzer þekilde inme ve kalp krizine baðlý ölüm riskini artýrdýðý bilinmektedir. Özellikle yaþlýlarda yapýlmýþ gözlemsel çalýþmalarda ise, ilginç olarak riskin büyük kan basýncýnýn artmasýyla doðru orantýlý olarak arttýðý, buna karþýn küçük kan basýncý ile ters orantýlý olduðu (yani küçük kan basýncýnýn azalmasý ile riskin arttýðý) belirlenmiþtir. Sonuç olarak, sadece büyük kan basýncý yüksekliði, küçük kan basýncýnýn yüksekliði kadar olumsuz ve riskli bir durumdur. Sevindirici olarak, sadece büyük kan basýncý yüksek olanlarda (izole sistolik hipertansiyon hastalarý) kontrollu ilaçla tedavi çalýþmalarýnda, büyük kan basýncýnýn aþaðýya çekilmesi ile inme, kalp krizi, kalp yetersizliði gibi risklerde anlamlý bir azalma saðlanabildiði tartýþma götürmeyecek þekilde kanýtlanmýþtýr.
Yalnýzca büyük kan basýncý yüksek olan yaþlý kiþilerde küçük kan basýncýnýn fazlaca düþük olmasý kalp-damar hastalýklarý açýsýndan daha yüksek bir risk getirir mi?
Kanýtlar çok güvenilir olmamakla birlikte elimizdeki gözlemsel veriler yaþlý hipertansiyon hastalarý grubunda, küçük tansiyon deðeri düþtükçe riskin, yani olumsuz sonuçlarýn ortaya çýkmasý ihtimalinin arttýðýna iþaret etmektedir. Bir baþka ifade tarzýyla büyük kan basýncýyla küçük kan basýncý arasýndaki fark ne kadar geniþlemiþse veya açýlmýþsa, kiþinin riski o oranda artmakta gibi gözükmektedir. Farklý bir anlatýmla büyük kan basýncý yüksek, ancak küçük kan basýncý düþük(60 mm Hgdan (6dan) düþük) yaþlý hipertansiyonlular özellikle yüksek risk taþýyan bir grubu temsil etmektedirler. Son yýllarda ortaya konmuþ bu husus, sadece büyük kan basýncý yüksekliði olan hastalarýn tedavisinde bazý sorun ve kuþkularýn da kaynaðý olmaktadýr.
Sadece büyük kan basýncý yüksek olanlarda, tedavi ile hem büyük kan basýncý, hem de küçük kan basýncýný düþürmenin bir olumsuzluðu(zararý) söz konusu mudur?
Hipertansiyon konusunun iyi cavaplandýrýlamamýþ hususlarýndan biri de bu sorundur. Teorik olarak ve de bazý gözlemsel çalýþmalara bakarak, özellikle koroner kalp hastalýðý bulunanlarda küçük kan basýncýnýn 60 mm Hgnýn (6nýn) altýna çekilmesinin kalp krizi ve ölüm riskini artýrabileceði söylenebilir. Ancak izole sistolik hipertansiyon hastalarýnda yapýlan kontrollu ilaç çalýþmalarý küçük kan basýncýnýn çok düþürülmesinin kalp krizi olaylarýný artýrdýðýný gösterememiþtir. Bu bulgular çok sevindirici olmakla beraber, bazý nadir olgularda küçük kan basýncýnýn çok düþürülmesinin olumsuz etkileri söz konusu olabilir. Bu çekinceye raðmen, izole sistolik hipertansiyonlu hastalarda ilaç tedavisinin kalp krizi riskini azaltmak da dahil olmak üzere genel yararlarýnýn çalýþmalarda gayet net olarak ortaya konmuþ olmasý son derecede önemlidir. Bu nedenle, izole sistolik hipertansiyonun tedavisinde, küçük tansiyonu fazla düþürmenin bazý sakýncalarý olabileceði akýlda tutulmakla beraber, büyük tansiyonun normal sýnýrlara çekilmesi için azami çaba sarfedilmelidir. Hem hekim, hem de hasta açýsýndan zor olan, hatta bazen olanak dýþý bulunan, büyük kan basýncýný normal deðerlere çekerken küçük kan basýncýnýn aþýrý düþmesine meydan vermemektir.