Düzenli ve rahat bir uyku uyumak için!
Amerikan Ulusal Uyku Derneði, yetiþkinlerin 7-9 saat, gençlerin ise 8,5-9,5 saat uykuya ihtiyaçlarý olduðunu söylüyor. Önerilen uyku süresinden daha az uyuyan birçok insanda düzenli olarak uykusuzluk hastalýðý bulunmasa da bir problem olduðu belirtiliyor.
Stres; nikotin, kafein ve alkol; endiþe ya da depresyon; vardiyalý çalýþma düzeni; kötü uyku alýþkanlýklarý; yeterince spor yapmama; tedaviler ve týbbi koþullar gibi birçok faktör uykusuzluða yol açabiliyor. Diðer uyku sorunlarý ise þöyle:
Narkolepsi:
Uyuklama hastalýðý olarak bilinen, birden ortaya çýkan derin uyku. Dünyada yaklaþýk 3 milyon insanýn uyuklama hastalýðýna sahip olduðu tahmin ediliyor. Hastalýðýn tedavisi bireysel olarak deðiþirken, genel olarak merkezi sinir sistemini uyaran bir grup ilaç kullanýlýyor.
Huzursuz bacak sendromu:
Uyku sýrasýnda bacakta kaba kas seðirmelerinin olduðu, ayak baþ parmaðýnýn ve ayaðýn üst kýsmýnýn kasýlmalarýyla, dizin ve bacaðýn gövdeye doðru çekilmesiyle karakterize sendrom. Birkaç saniye süren ve her 30 saniyede tekrarlanan bu periyodik hareketler, kiþinin uyanmasýna ve uykunun kalitesinin bozulmasýna yol açmaktadýr. Bazý insanlarda gece uyurken oluþuyor, bazýlarýnda ise gün içinde olabiliyor. Nedeni tam olarak bilinmeyen bu hastalýk ilaçlarla tedavi ediliyor.
Uyku apnesi:
Uyku sýrasýnda nefes alýp vermede duraklara, horlamaya neden olan hastalýðýn bir sorun oluþturmayabiliyor. Ancak obstrüktif (týkanmaya yol açan) uyku apnesi ciddi olabiliyor. Belirtileri arasýnda yüksek sesle horlama, huzursuz uyku ve gündüzleri uyuklama yer alýyor. Teþhisi için genellikle uyku kliniðinde bir gece geçirilmesi gerekiyor. Obezite, bu hastalýk için anahtar rol oynuyor. Bazý vakalarda, kilo verme, sigarayý ve alkolü býrakma, kas gevþeticiler kullanma hastalýk için yardýmcý olabiliyor. Ancak daha ciddi vakalarda, hasta bir maskeyle makineye baðlanmasý gerekiyor ve uyurken nefes alýp vermesine yardýmcý olunuyor.
Sirkadiyen ritm uyku bozukluðu:
Vücudumuzun muhtelif fizyolojik fonksiyonlarý günün 24 saatlik süresi içinde farklýlýklar gösteriyor. Bu günlük ritim deðiþikliklerine sirkadiyen ritim deniyor. Örneðin; uyku, uyanýklýk hali, periyodik sosyal iliþkiler vb. uçaklarla kýsa sürede uzun mesafeler kateden sporcularda sirkadiyen ritim bozuluyor. Yorgunluk, uykusuzluk, gastrointestinal bozukluklar, baþ aðrýsý, iþ kapasitesinde düþmeler görülebiliyor.
Parasomni:
Uyku dönemleri sýrasýnda kabus, korkulu rüya, uyurgezerlik gibi uyku fizyolojik bozukluklarýna denir.
Uyurgezerlik:
Daha çok çocuklar arasýnda yaygýn olan uyurgezerlik, uykunun hýzlý göz hareketlerinin olmadýðý fazýn 3 ve 4´üncü evresinde görülüyor. Yorgunluk, stres, endiþe ve acý uyurgezerliðe katkýda bulunan faktörlerdir. Çoðunlukla tedavi gerektirmeyen uyurgezerlik, çok ender durumlarda ciddi yaralanma riskine yol açabilir. Eðer evinizde yaþayan birisi uyurgezerse kibarca yataðýna dönmesini isteyin. Onu uyandýrabilirsiniz, ancak þaþýrabilirler ya da utanabilirler.
Nokturnal terör:
Genellikle 4-12 yaþ arasý çocuklarda geceleri korkulu hayal görme ya da halüsinasyonlar sonucu motor belirtiler oluþmasýyla karakterize sendrom. Bu bozukluk yarým saat içerisinde uyanmadan bitiyor. Çocuk yataða gittikten yaklaþýk 2-3 saat sonra oluþuyor. Çocuðunuz uyanmadan yatakta çýðlýk atabilir, yatakta oturabilir, çýrpýnabilir ya da odada, evde koþabilir. Bu durum normalde birkaç dakika içinde biter ve çocuk hiçbir þey hatýrlamadan uyanýr. Tedavi nadiren gereklidir.
Bruksizm (Diþ gýcýrdatma):
diþ gýcýrdatma en yaygýn görülen uyku bozukluklarýndan biridir. Stres, alkol, bazý ilaç tedavileri, sigara içme ya da tekrarlanan ve alýþkanlýða dönüþmüþ davranýþlar bu soruna yol açabiliyor. Hastalýðýn belirtileri sabahlarý baþ, çene ve kulak aðrýsý, yüzde, boyunda, omuzlarda ya da sýrtta aðrýdýr. Bu sorun ayný zamanda diþlerinize ciddi hasar verebilir. Birçok insan diþlerini gýcýrdattýðýnýn farkýnda deðildir. Diþhekiminiz aðýz koruyucu ya da diþ gýcýrdatmanýzý önlemek için bir aparey önerebilir.