Kýrým Kongo Kanamalý Ateþ Anýnda Teþhis Edecek Yeni Yöntem
Gazi Üniversitesi (GÜ) Nanotýp Araþtýrma Merkezinde, Kýrým Kongo Kanamalý Ateþi (KKKA) hastalýðýný kandan, 'hýzlý, güvenilir ve ucuza' teþhis edecek ve böylece tedaviye erken baþlamayý saðlayacak nanoteknolojiye dayalý yeni bir moleküler taný yöntemi geli
| Gazi Uuml;niversitesi (GUuml;) Nanotýp Araþtýrma Merkezinde, Kýrým Kongo Kanamalý Ateþi (KKKA) hastalýðýný kandan, hýzlý, guuml;venilir ve ucuza teþhis edecek ve bouml;ylece tedaviye erken baþlamayý saðlayacak nanoteknolojiye dayalý yeni bir molekuuml;ler taný youml;ntemi geliþtirildi Duuml;nyada tek olan yeni youml;ntem, teknisyene gerek duymadan hastalýk tanýsýný bir kaccedil; saat iccedil;inde verebiliyor. Uluslararasý patent baþvurusunun yapýldýðý yeni taný youml;ntemini kullanacak cihazýn tasarým ccedil;alýþmalarý ise hýzla suuml;rerken, cihazlarýn ilk ouml;nce hastalýðýn gouml;ruuml;lduuml;ðuuml; endemik bouml;lgelerde kullanýlmasý hedefleniyor. GUuml; Nanotýp Araþtýrma Merkezi Koordinatouml;ruuml; Dr. Guuml;rer Budak, AA muhabirine yaptýðý accedil;ýklamada, Tuuml;rkiyede son yýllarda giderek artan KKKA hastalýðýnýn teþhisi iccedil;in ccedil;eþitli taný youml;ntemlerinin kullanýldýðýný belirtti. Bu youml;ntemlerde kana bulaþmýþ viruuml;se ait nuuml;kleik asidin saptanmasýna ccedil;alýþýldýðýný anlatan Budak, bu teþhisin yapýlmasý iccedil;in ccedil;ok geliþmiþ laboratuvar altyapýsýna, pahalý cihazlara ve teknisyenlere ihtiyaccedil; bulunduðunu dile getirdi. Budak, bu youml;ntemlerde kullanýlan toplam ekipman maliyetinin de 400-500 bin TLden fazla olduðunu olduðunu bildirdi. Bu tuuml;r laboratuvarlarýn her yerde kurulmasýnýn muuml;mkuuml;n olmamasý ve merkezi laboratuvarlarda pek ccedil;ok hastadan gelen numunenin ayný anda ccedil;alýþýlmasý zorunluluðunun bulunduðunu ifade eden Budak, bu nedenlerle tek bir hastada ve hýzlý taný konulmasý gereken durumlarda telafisi imkansýz zaman kayýplarýnýn ortaya ccedil;ýkabildiðini souml;yledi. Erken teþhis hayat kurtarýcý Son zamanlarda Tuuml;rkiye iccedil;in ouml;nemli bir toplum saðlýðý sorunu haline gelen kene ýsýrýðý ve buna baðlý olarak geliþen KKKA hastalýðý gibi ouml;luuml;mcuuml;l viral enfeksiyonlarda erken tanýnýn ccedil;ok ouml;nemli olduðunu vurgulayan Dr. Budak, her ýsýrýðýn enfeksiyona yol accedil;madýðýný, ancak þuuml;pheli ýsýrýðýn ardýndan hastada viral bulaþma olup olmadýðýnýn kýsa suuml;rede saptanmasýnýn hayat kurtarýcý olduðunu souml;yledi. Dr. Budak, GUuml; Nanotýp Araþtýrma Merkezi Molekuuml;ler Analiz Laboratuvarýnda gouml;revli Oðuz Balcý, Tolga Ccedil;amlý, Guuml;l Sarýbay ve Damla Arslantunalý tarafýndan geliþtirilen ve uluslararasý patent baþvurusu yapýlan yeni teknolojide, manyetik nanopartikuuml;ller ve ouml;zguuml;n kitler sayesinde, mevcut molekuuml;ler gen analiz youml;ntemlerinde þimdiye kadar denenmemiþ yeni bir yaklaþýmý baþarýyla test ettiklerini bildirdi. Yeni youml;ntemde, þuuml;pheli numunenin bulunduðu ortam iccedil;ine yerleþtirilen manyetik nanopartikuuml;llerin daha sonra manyetik bir alanda etkileþime tabi tutularak nuuml;kleik asidin ayrýþtýrýlma iþleminin yapýldýðýný anlatan Budak, yeni taný youml;nteminin uuml;stuuml;nluuml;kleri ile ilgili þu bilgileri verdi: Þu anda mevcut testlerin pozitif ya da negatif oluþu gouml;zle gouml;ruuml;lebilir olmadýðýndan sonuccedil; iccedil;in yuuml;ksek kapasiteli sensouml;rler ve kameralar gerekiyor. Bizim youml;ntemimizde ise sonucu gouml;zle ya da duuml;þuuml;k ccedil;ouml;zuuml;nuuml;rluuml;kluuml; kameralarla bile ayýrt etmek muuml;mkuuml;n. Youml;ntemimizde, manyetik demir nano partikuuml;ller etken mikroorganizmanýn nuuml;kleik asidini tutup onun gouml;ruuml;nuuml;r hale gelmesini saðlýyor. Mevcut testlerde belli bir protokol uygulanýyor ve teþhis kitleri ccedil;oklu numuneler iccedil;in hazýrlanýyor. Oysa bizim teþhis youml;ntemimiz tek bir hasta iccedil;in yapýlabiliyor. Tuuml;m bu ouml;zellikleriyle youml;ntemimiz duuml;nyada bir ilk olma ouml;zelliði taþýyor ve yeni youml;ntemin duyurusunun yapýlmasý bile ccedil;ok ouml;nemli bir geliþme. Robotik cihaz asýl amacýmýz Dr. Budak, yeni youml;ntemi kullanarak robotik bir cihazý geliþtirmenin asýl amaccedil;larý olduðunu kaydederek, bu cihazýn tasarým ccedil;alýþmalarýný da suuml;rduuml;rduuml;klerini bildirdi. Cihazýn KKKA tanýsýný direkt kandan yapabileceðini belirten Budak, Cihaz tamamen robotik bir sistem olacak. Kan numunesi cihaza koyulacak ve ardýndan cihazýn duuml;ðmesine basýlacak. Dolayýsýyla uzman bir tekniker gerektirmeyecek dedi. Cihazda 72 basamakta iþlemin gerccedil;ekleþtirildiðini ve bu iþlemlerin pek ccedil;ok cihazýn iþlevini iccedil;erdiðini belirten Budak, Her bir aþama ayrý bir laboratuvar olarak duuml;þuuml;nuuml;lebilir. Buuml;tuuml;n bunlarýn biraraya geldiði robotik bir sistem ortaya koyuyoruz diye konuþtu. Budak, cihazýn son derece kolay taþýnabilir ve kurulabilir yapýda olduðunu belirterek, cihazýn tasarým ccedil;alýþmalarýnýn tamamlanmasýnýn ardýndan, ouml;ncelikle KKKA hastalýðýnýn gouml;ruuml;lduuml;ðuuml; endemik bouml;lgelerde kullanýlmasýnýn hedeflendiðini kaydetti. Hanta viruuml;suuml; iccedil;in de kullanýlabilir Cihazýn, Tuuml;rkiyede ouml;ncelikli yaygýn hastalýklarýn tanýsýnda da kullanýlmasý iccedil;in modifiye edilebileceðini kaydeden Budak, Ouml;rneðin Tuuml;rkiyede son douml;nemde Hanta viruuml;suuml; bulaþmýþ hastalar gouml;ruuml;lmeye baþladý. Bu cihaz, bu ve benzeri hýzlý taný koyulmasý gereken hastalýk etkenlerinde de rahatlýkla kullanýlabilir dedi. Dr. Budak, ccedil;alýþmalara Gazi Uuml;niversitesi yuuml;ruuml;tuuml;cuuml;luuml;ðuuml;nde Saðlýk Bakanlýðý, Bilkent Uuml;niversitesi ve Koccedil; Uuml;niversitesinin uzman akademisyenlerinin katkýlarýyla devam ettiklerini, en geccedil; 1 yýl iccedil;inde cihazýn prototip modelinin test edilmeye baþlanacaðýný souml;zlerin ekledi. Medimagazin |