1 çay kaþýðýndan fazlasý öldürüyor
Özellikle Karadeniz Bölgesi´nde doðal olarak yetiþen ´dað gülü´nden elde edilen ve tarihte kimyasal silah olarak da kullanýldýðý bilinen ´deli bal´ýn 1 çay kaþýðýndan fazla yenilmesi zehirlenmeye neden olabilir.
Þifa kaynaðý olarak kullanýlan balýn özellikleri yapýldýðý bitkiye göre deðiþiyor. Türkiye´de Karadeniz bölgesinde bin 800 metre yükseklikteki ormanlýk alanlarda yetiþen, literatürdeki adý ´rhododendron pontica´´ olan ve halk arasýnda ´´dað gülü´´ olarak bilinen bitkinin pembe renkli çiçekleri arýlar bal yapmak için kullanýyor. Dað gülünden elde edilen bal, halk arasýnda ´´deli bal´´ olarak adlandýrýlýyor.
Uludað Üniversitesi Zehir Danýþma Merkezi Sorumlusu Prof. Dr. Gürayten Özyurt, ´´deli bal´´ýn alternatif týpta mide aðrýlarýnda, baðýrsak hastalýklarýnda, þeker hastalýðýnda ve hipertansiyon tedavisinde kullanýldýðýný dile getirerek, ´´dað gülü´´nün yapýsýnda bulunan, iskelet ve kalp kasý hücrelerinde, merkezi sinir sistemini etkileyen ´´grayanotoksin´´ adlý maddenin, bu çiçekten yapýlan balýn içinde de olduðunu vurguladý. Bu çiçekten elde edilen balýn zehirli olduðunu anlatan Özyurt, þunlarý söyledi:
ZEHÝR DOÐRUDAN KALBÝ ETKÝLÝYOR
´´Grayanotoksinin ´deli bal hastalýðý´ denilen rahatsýzlýklara neden olduðu bilinmektedir. Bu balýn 1 çay kaþýðýndan fazla yenilmesinin zehirlenmelere neden olduðu da bir gerçektir. Bu zehirlenme, bal yendikten birkaç dakika veya saat sonra ortaya çýkmaktadýr. Tükürük artýþý, kan basýncýnda ve nabýzda belirgin düþüþe neden olmaktadýr. Grayanotoksin, direkt kalbe etki eden bir zehirdir. Þuur kayýplarýna, kaslarda gevþemelere neden olmaktadýr. Kiþide, çok þiddetli bir tansiyon düþmesi olursa, ölüme kadar varabilen sonuçlar doðurabilir. Yaþlýlarda, çocuklarda normal insanlara göre daha tehlikeli olabiliyor. ´´
SÝLAH OLARAK KULLANILMIÞ
Prof. Dr. Özyurt, ´´deli bal´´ýn tarihte silah olarak kullanýldýðýna iliþkin veriler bulunduðuna iþaret etti. Tarihi belgelerde, Milattan Önce 401 yýlýnda Karadeniz yakýnlarýnda kamp yapan 10 bin Yunan askerin bölge halký tarafýndan deli balla zehirlendiklerine iliþkin bilgilerin yer aldýðýna dikkati çeken Özyurt, MÖ 67 yýlýnda Pontus kralý Mitridat´a karþý gelen Pompey´in ordularýnýn da ayný bölgede kamp kurduklarýnda, bu bölgedeki petek ballarýný yiyerek zehirlendikleri ve kolayca esir düþtüklerinin anlatýldýðýný söyledi. Özyurt, ´´Tarihte düþmanlarý etkisiz hale getirmek için kullanýlan ilk biyolojik silah olan bu bal tüketilirken çok dikkatli olunmalý´´ dedi.
ZEHÝRLENMENÝN DERECESÝ YENÝLEN MÝKTARLA ÝLÝÞKÝLÝ
Deli baldan kaynaklanan zehirlenmenin boyutunun, yenilen miktarla ilgili olduðunu anlatan Özyurt, ´´Grayanatoksin´´in yoðunluðunun baldan bala deðiþebileceði gibi, zehirlenme belirtilerinin de kiþiden kiþiye deðiþebildiðini bildirdi. Özyurt, Türkiye´nin her yerinde ´´deli bal´´ zehirlenmelerine rastlanabildiðini belirterek, þöyle devam etti:
´´Doðal gýda ve bal tüketiminin her geçen gün daha arttýðý, turizm hareketlerinin hýz kazandýðý günümüzde, deli bal olgularýnýn hem ülkemizde hem de yurt dýþýnda daha sýk rastlanacaðý düþünülebilir. Açýklanamayan hipertansiyon, nabýz düþüklüðü gibi þikayetlerle hastanelere baþvuran kiþilerde, deli bal zehirlenmesini hatýrlamak gerekir.´´