Kýsýrlýk tarihe mi karýþýyor?
-*-
Son zamanlarda kýsýrlýk þikayeti gittikçe artýyor. Ama ayný oranda kýsýrlýk tedavisinde de son noktalara gelindi. Neredeyse isteyen herkes artýk bebek sahibi olabiliyor. Bizde kýsýrlýk ya da týbbý deyimiyle infertilite tedavisiyle ilgili son geliþmeleri Medicana International Hastanesi Kadýn hastalýklarý ve Doðum Kliniði ve Tüp Bebek Merkezi Baþkaný Doç. Dr. Selman Laçin´e sorduk.
-*- - Doktor Bey, öncelikle kýsýrlýk nedir? bunu öðrenebilir miyiz?
Dr. Selman Laçin - Kýsýrlýk, diðer adý ile infertilite, çiftlerin 1 yýl süre ile korunmasýz ve düzenli iliþkide bulunmasýna raðmen gebe kalamama durumudur. Hiçbir sorunu olmayan bir çiftin bir aylýk döngü sýrasýnda gebelik elde etme olasýlýðý yaklaþýk %20-25’tir. Bu tahmine göre çiftlerin yaklaþýk % 85´i düzenli olarak iliþkiye girdiðinde bir yýlýn sonunda gebe kalabilir. Kýsýrlýk, ayrýca toplumda çiftlerin %10-15´ini etkileyen bir saðlýk sorunudur. Toplumun ve bireylerin konu hakkýnda bilinçlenmesine baðlý olarak her geçen yýl tüp bebek merkezlerine yapýlan baþvuru sayýlarýnda artýþ gözlenmektedir.
-*- - Türkiye´deki kýsýrlýk vakalarýnda problem kadýndan mý erkekten mi kaynaklanýyor?
Dr. Selman Laçin - Kýsýrlýk sorunu ile karþýlaþýlan çiftlerde problem sadece erkek veya kadýn kaynaklý olabildiði gibi hem erkek hem de kadýnýn etkilendiði durumlar da sýk gözlenmektedir. Çocuk sahibi olma isteðiyle tüp bebek merkezlerine baþvuran çiftler deðerlendirildiðinde kýsýrlýk nedeni yaklaþýk olarak %25-40 oranýnda erkek, %40-55 oranýnda kadýn, ve %10 oranýnda da hem kadýn hem de erkek faktörüdür. Yaklaþýk %10´luk grupta da tüm araþtýrmalara raðmen kadýn ve erkekte infertiliteyi açýklayacak neden bulunamamaktadýr. Bu grup hastalar ise açýklanamayan kýsýrlýk olarak kabul edilir.
-*- - Bir çift ne zaman ben artýk tüp bebek yaptýrmalýyým demeli? Daha önce neler denenmiþ olmalý?
Tüp bebek tedavisi öncesi çiftlerin doðru ve detaylý olarak deðerlendirilmesi tedavinin çiftlere saðlayacaðý fayda açýsýndan son derece önemlidir. Kýsýrlýk sorunu yaþayan çift ile yapýlan ilk görüþme tedavinin baþlangýcýnda sorunun ne olduðunu ve tedavide nasýl bir yol izleneceðini belirler. Bu nedenle tedavi amaçlý baþvuran çiftlerin bu konuda doktoru ile oluþturacaðý uyum ve doðru bilgilendirme tedavide baþarýnýn ilk anahtarýdýr diyebiliriz. Ýlk görüþme aþamasý detaylý bir hikaye alma, fiziki muayene, temel testler ve danýþmanlýk hizmetinden oluþur. Kadýnýn ve erkeðin detaylý týbbi ve cerrahi özgeçmiþi incelendikten sonra, özellikle adet düzeni, herhangi bir hormonal bozukluðun olup olmadýðý, tüylenme, kasýk aðrýsý, aðrýlý adet görme, aðrýlý cinsel iliþki, geçirilmiþ genital sistem enfeksiyonu hikayesi ve (eðer varsa) önceden geçirilmiþ gebelik hikayesi detaylý olarak sorgulanýr. Erkek partnerde ise geçirilmiþ genital cerrahi (inmemiþ testise yönelik cerrahi giriþimler, varikosel cerrahisi vb.) ve enfeksiyon hikayesi araþtýrýlýr. Semen analizi sonucuna baðlý olarak gerekirse üroloji-androloji hekimleri ile konsültasyon planlanabilir.
Yukarýda belirtilen tüm muayene ve testler neticesinde kýsýrlýk nedeni tanýmlanan çift ile birlikte, sorunun ne olduðu ve bundan sonrasý için uygulanacak tedavi yöntemleri tartýþýlýr. Çiftlerle yapýlan bu görüþme sýrasýnda, denenecek her bir yöntem için deneme baþýna gebelik þansý ve toplamda elde edilebilecek gebelik þansý anlatýlýr.
UZMANA BAÞVURARAK BELÝRLENMELÝ
Dr. Selman Laçin - Kýsýrlýk sorunu týbbi bir problem olmasýndan çok çiftlerin ruhsal saðlýðýný etkileyen bir saðlýk sorunudur. Bu nedenle çocuk sahibi olamayan çiftlerin bu arzularýný gerçekleþtirmeleri için týbbi yardým almalarý kararýnýn zamaný ve þekli her ne kadar bireylerin kendi kararlarý ise de, özellikle sosyal nedenler ile bu isteklerini ertelemeleri çiftlerin zaman kaybetmelerine neden olmakta ve zaman ilerledikçe çiftlerin tedaviden fayda görme þanslarý týbben kanýtlanmýþ bazý olumsuz faktörlere (ilerleyen yaþa baðlý olarak yumurta sayýsýnýn ve kalitesinin düþmesi, geçirilmiþ bir cerrahi operasyona baðlý yan etkiler vs.) baðlý olarak düþmektedir. Bu nedenle çiftlerin ne zaman ve ne þekilde tüpbebek tedavisine baþlamalarý gerektiði bu konuda uzman doktorlarý ile gerçekleþtirecekleri görüþmeler sonrasýnda þekillenmelidir.
-*- - Tüp bebek ve mikroenjeksiyon arasýndaki fark nedir?
Dr. Selman Laçin - Tüpbebek ve mikroenjeksiyon, spermin yumurtayý döllemesi amacýyla laboratuarda uygulanan iki farklý yöntemdir. Tedavide hangi yöntemin kullanýlacaðý genellikle ilk testlerde ve iþlem günü elde edilen spermin sayý ve kalitesi deðerlendirilerek belirlenir. Kýsýrlýk nedeninin kadýna baðlý faktörler olduðu belirlenmiþ bir çiftte erkekten alýnan sperm laboratuarda hazýrlanarak kadýndan alýnmýþ yumurtalar ile ayni ortama konur ve spermlerin yumurtayý baþka herhangi bir etki olmaksýzýn döllemesi beklenir. Bu iþleme “tüpbebek” yöntemi adý verilir.
SPERM SAYISI DÜÞÜKSE MÝKROENJEKSÝYON YAPILIR
Mikroenjeksiyonda ise erkekten alýnan sperm sayýsý veya kalitesi çok düþük ise (veya yumurtalýklardan sperm elde edilmesi gereken durumlarda) elde edilen spermler tek tek seçilerek her bir yumurtaya bir sperm gelecek þekilde özel mikropipetler kullanýlarak enjekte edilerek döllenme saðlanýr. Klasik tüp bebek yönteminde yumurta ve sperm hücresinin laboratuvarda inkübatör adý verilen cihazlar içerisinde belirli bir süre tutulmasý yeterli geliyor iken, mikroenjeksiyon için özel teknik ekipmana ve deneyime ihtiyaç vardýr.
MENÝDE SPERM YOKSA BÝLE BEBEK ÞANSI VAR
-*- - Tüp bebek yöntemlerinin geldiði aþama nedir? Yenilikler nelerdir?
Dr. Selman Laçin - Tüpbebek yöntemleri, ilk uygulandýðý 1978 yýlýndan günümüze kadar son derece hýzlý geliþim göstermiþtir. Geliþtirilen yeni teknikler ve teknolojik ilerlemeler özellikle geçmiþ yýllarda kýsýrlýk sorunu konusunda tedavi olanaðý olmayan pek çok çifte bu imkaný saðlamaktadýr. Örneðin on yýl önce menide hiç spermi olamayan bir erkeðin çocuk sahibi olma imkaný bulunmuyor iken bugün yumurtalýk dokusundan sperm eldesi ve bu spermler kullanýlarak gebelik elde etme yöntemleri rutin uygulamalar arasýndadýr. Ayrýca tüp bebek uygulamalarý sadece kýsýrlýk tedavisinde deðil, ailede var olan bir genetik hastalýðýn gelecek nesillerde görülmemesi amaçlý uygulanan genetik taný alanýnda da her gün artan oranda kullanýlmaktadýr.
TIP DIÞI TEDAVÝ YÖNTEMLERÝNE DÝKKAT!
-*- - Çalýþmalar ne yönde ilerliyor?
Dr. Selman Laçin - Tüp bebek alanýnda gerçekleþtirilen ilerlemeler baþ döndürücü olsa da tedavi gören çiftlerin tümüne ayni oranda baþarý þansý sunulamamaktadýr. Günümüzde ve yakýn gelecekte gerçekleþtiren/gerçekleþtirilecek çalýþmalar bu baþarý þansýnýn arttýrýlmasý konusunda yoðunlaþmaktadýr. Özetle belirtmek gerekirse çalýþmalar embriyonun içerisinde tutulduðu besi yerlerinin iyileþtirilmesi, gebelik oluþturma potansiyeli en yüksek yumurta, sperm ve embriyonun seçimi, tedavi sýrasýnda elde edilen yumurta ve embriyolarýn baþarýlý bir þekilde dondurulup/çözülmesi ile gebelik oranlarýnda ek bir artýþ saðlanmasý konularýna yönelik olarak devam etmektedir. Çalýþmalarýn çoðu halen araþtýrma aþamasýnda olduðundan kýsýrlýk sorunu yaþayan ve bu konuda tedavi þanslarýný deðerlendirmekte olan çiftlerin özellikle önem vermesi gereken konu, kendilerine sunulan tedavi þeklinin ve yöntemlerin týbben ne kadar kabul edildiði ve baþarý oranlarýna katkýsýnýn dünyada ne kadar kabul gördüðü konularýnýn uzman doktorlarý ile birlikte detaylý olarak tartýþýlmasý be deðerlendirilmesi gerekliliðidir.
10-15 YIL ÝÇÝNDE KÖK HÜCREDEN SPERM ELDE EDÝLEBÝLECEK
-*- - Kök hücre yöntemiyle sperm elde edilmesi yolunda haberler çýktý. Bu
haberler doðru mu? Ne zaman gerçekleþir?
Dr. Selman Laçin - Kök hücreler özellikle son 10 yýldýr sadece üreme týbbý alanýnda deðil özellikle ölümcül hastalýklarýn tedavisi konusunda üzerinde en çok çalýþma yapýlan konulardan biridir. Kýsýrlýk tedavisinde kök hücre kullanýmý konusunda basýnda pek çok haber niteliðinde olan yazýlar yazýlýyor olsa da henüz bu yöntemin tedavide kullanýlma þansý mevcut deðildir. Bunun en büyük nedeni henüz bu hücrelerin biyolojik özelliklerinin ve sperm ve yumurta oluþturmalarý konusunda gerekli olan mekanizmalarýn tam olarak bilinmemesidir. Bununla birlikte özellikle hayvan deneylerinde ve modellerinde olumlu sonuçlar elde edilmektedir. Gerçekleþtirilen çalýþmalarýn sayýsý ve edinilecek bilgiler arttýkça insanda kök hücreden sperm ve yumurta oluþturulabilmesi de mümkün hale gelebilecektir. Uzmanlar bu olasýlýðýn yakýn bir gelecekte deðil (4-5 yýl) fakat 10-15 yýl içerisinde klinik kullanýma uygun bir aþamaya gelinebileceði bilgisi vermektedirler. Günümüzde genetik deðiþiklik uygulanarak farelerde yumurta ve sperm oluþturabiliyor olsak ta elde edilen hücrelerin fonksiyonel olup olmadýklarýnýn daha iyi araþtýrýlmasý, özellikle üretilen hücrelerdeki genetik bozukluklarýn nasýl ve ne þekilde ortadan kaldýrýlabileceði bu konuda araþtýrýlmasý gereken konularýn baþýnda gelmektedir.
MEDÝCANA´DA ELDE EDÝLEN BAÞARILI SONUÇ ORANI ÇOK YÜKSEK
-*- - Hastanenizin tüp bebek kliniði hakkýnda bilgi verir misiniz?
Dr. Selman Laçin - Kliniðimiz Medicana hastaneler grubunun sahip olduðu üstün hizmet deneyimi ve teknolojik altyapýsý ile Beylükdüzünde Medicana International Ýstanbul Hastanesinde hizmet vermektedir. Yetmiþ Milyon dolara mal olan ve Avrupa´nýn sayýlý saðlýk yatýrýmlarýndan birisi olan Hastanemiz ve kliniðimiz sadece Ýstanbul bölgesinde deðil ayrýca bulunduðu konum itibariyle özellikle Trakya ve Avrupa´ya da kýsýrlýk tedavilerinde üstün kaliteli hizmetin sunulduðu bir merkezdir. Geliþmiþ teknolojinin son ürünü cihazlarla donatýlan merkezimizde yurt dýþýndaki saygýn ve güncel bir IVF merkezinde uygulanan tüm yöntemler (Embriyo dondurma/çözme, blastosist kültürü, vitrifikasyon, preimplantasyon genetik taný, endometriyal kokültür vb.) baþarýlý bir þekilde uygulanmaktadýr.
Tüp bebek iþleminin maddi ve manevi yükü göz önüne alýndýðýnda konusunda uzman ve deneyimli doktor ve týbbi personel ile birlikte sunulan hizmetin kalitesi ve sonucunda elde edilen baþarýlý gebelikler ve yüksek hasta memnuniyetimiz bizler için son derece mutluluk ve gurur vericidir.