Kanserde kimler risk altýnda?
Tedavisi güç ama önlenebilir bir hastalýk. Kolon kanserinde beslenme ve kontroller son derece önemli. Peki nasýl korunabiliriz?
Osman Yaðmurdereli´nin ölümüne neden olan hastalýk kolon kanseriydi. Ýþte amansýz illet yeniden gözleri kansere çevirdi. Prof. Dr. Osman Müftüoðlu tedavisi güç, ama önlenebilir hastalýkla ilgili bazý bilgiler aktardý.
Beslenme önerileri ve kolonoskopik kontrolleri dikkate alýnmasýný isteyen Müftüoðlu´nun Hürriyet´te yayýnlanan yazýsý son derece önemli. .
KÝMLER RÝSK ALTINDA
Kalýn baðýrsak kanseri sýk görülen kanserlerden biridir. Özellikle birinci derecede akrabalarýnda kalýn baðýrsak kanseri olanlarýn bu hastalýk için daha uyanýk olmalarýnda yarar var. Ayrýca yine birinci derece akrabalarý içinde meme, prostat, yumurtalýk kanseri hikaye bulunanlarýnda dikkatli olmalarý gerekiyor. Kalýn baðýrsaðýnda polip bulunanlarýnda yüksek risk taþýdýklarý belirtiliyor.
BELÝRTÝLERÝ NELER
Kalýn baðýrsak kanseri, çoðu zaman erken belirti vermiyor. Kanser ancak iyice ilerleyip baðýrsak boþluðunda týkanmaya, daralmaya yol açtýðý ya da çevre dokulara yayýldýðýnda bazý belirtiler ortaya çýkýyor. O zaman da genellikle iþ iþten geçmiþ oluyor. Dýþkýda kan görülmesi, özellikle dýþkýnýn þeklinin deðiþmesi, baðýrsak alýþkanlýklarýnýn eskisinden farklý hale gelmesi, örneðin durduk yerde ortaya çýkan ishal, kabýzlýk gibi þikayetler önemli olabiliyor. Baðýrsaklarýn yeterince boþalamamasý hissi, dýþkýlama güçlüðü veya aðrýlý dýþkýlama da çok önemli iþaretler olarak kabul ediliyor.
Özellikle erkeklerde (kadýnlar için de önemlidir) demir eksikliði, kansýzlýðýn mevcudiyetinin kolon kanserini hatýrlatmasý gerekiyor. Diðer taraftan sebebi anlaþýlamayan kilo kayýplarýnýn, yorgunluk, halsizlik gibi sorunlarýn ilerleyici bir hale dönüþmesinin de önemsenmesinde fayda var.
TEÞHÝSÝ NASILDIR
Kalýn baðýrsak kanserinden korunmanýn en etkili yolu endoskopik incelemeler yaptýrmaktýr. En güvenli endoskopik inceleme yöntemi kolonoskopidir. Bu yöntem, hem mevcut bir tümörü erken tanýyabilme açýsýndan, hem de kansere yol açabilecek polip ve benzeri sorunlarý anýnda tedavi edebilme açýsýndan önemlidir. Kolonoskopinin tarama amaçlý olarak yaptýrýlmasý gerekiyor. Ýmkaný olan herkesin 50 yaþý tamamlayýnca risk durumlarýna, kiþisel saðlýk hikayelerine, aile öykülerine göre 2-5 yýllýk aralýklarla kolonoskopik incelemeden geçmeleri öneriliyor. Kolonoskopinin hazýrlýðý da uygulamasý da eskiye oranla çok daha kolay ve konforlu hale gelmiþtir. Bugün kolonoskopiye karar verdiðinizde yarýn rahatlýkla yaptýrabiliyorsunuz. Yeni kolonoskoplar son derece kolay uygulanýyor, rahatsýzlýk vermeden sonuç alýnýyor. Diðer taraftan aletlerin duyarlýlýðý da yani teþhis güçleri de mükemmel denecek noktada.
Nasýl korunacaksýnýz
Kalýn baðýrsaklarý kanserinden korunmak için þu noktalara çok dikkat etmek gerekiyor:
Kilo almayacaksýnýz.,
Sigara içmemeniz þart.
Daha çok domates ve domates ürünü yemek faydalý olabilir.
Düzenli egzersizlerin faydalý olduðu biliniyor.
Kýzartmalardan, barbekü edilmiþ etlerden, özellikle yanmýþ etlerden hatta her türlü yanmýþ yiyeceklerden, yaðlý gýdalardan uzak durmanýz tavsiye ediliyor.
Bol sebze ve meyve yemek yararlý. Bakliyatýn ve tam tahýllarýnda faydalý olduðu biliniyor. Posadan zengin besinler koruyucu etki gösteriyor.
Selenyumdan, D vitamininden ve doðal antioksidanlardan (örneðin yeþil çaydan, likopenden) faydalanmak da gerekiyor.
Sanal kolonoskopi
Týptaki bütün bu olumlu geliþmelere raðmen kolonoskopi uygulatmayý istemiyorsanýz sanal kolonoskopiden de faydalanmanýz mümkün. Bu yöntemde tomografi cihazýndan elde edilen bilgiler, özel yollarla endoskopik görüntülere dönüþtürülüyor. Bu þekilde 1 cm’den daha büyük poliplerin tanýsý neredeyse klasik kolonoskopi ile benzer doðrulukta konulabiliyor. Bununla birlikte bu yöntem klasik kolonoskopi kadar kesin sonuçlar vermeyebiliyor. Poliplerin çýkarýlmasý veya biyopsi almak gerekiyorsa sanal kolonoskopide bu imkánlar yok. Eðer kolonoskopi olanaklarý yoksa hiç olmazsa yýlda bir iki kez dýþkýda kan testi yaptýrmak da faydalý olabiliyor. Gizli kan testi olarak bilinen bu yöntem için küçük bir parça dýþký yeterli oluyor.
Beslenme önerileri ve kolonoskopik kontrolleri dikkate alýnmasýný isteyen Müftüoðlu´nun Hürriyet´te yayýnlanan yazýsý son derece önemli. .
KÝMLER RÝSK ALTINDA
Kalýn baðýrsak kanseri sýk görülen kanserlerden biridir. Özellikle birinci derecede akrabalarýnda kalýn baðýrsak kanseri olanlarýn bu hastalýk için daha uyanýk olmalarýnda yarar var. Ayrýca yine birinci derece akrabalarý içinde meme, prostat, yumurtalýk kanseri hikaye bulunanlarýnda dikkatli olmalarý gerekiyor. Kalýn baðýrsaðýnda polip bulunanlarýnda yüksek risk taþýdýklarý belirtiliyor.
BELÝRTÝLERÝ NELER
Kalýn baðýrsak kanseri, çoðu zaman erken belirti vermiyor. Kanser ancak iyice ilerleyip baðýrsak boþluðunda týkanmaya, daralmaya yol açtýðý ya da çevre dokulara yayýldýðýnda bazý belirtiler ortaya çýkýyor. O zaman da genellikle iþ iþten geçmiþ oluyor. Dýþkýda kan görülmesi, özellikle dýþkýnýn þeklinin deðiþmesi, baðýrsak alýþkanlýklarýnýn eskisinden farklý hale gelmesi, örneðin durduk yerde ortaya çýkan ishal, kabýzlýk gibi þikayetler önemli olabiliyor. Baðýrsaklarýn yeterince boþalamamasý hissi, dýþkýlama güçlüðü veya aðrýlý dýþkýlama da çok önemli iþaretler olarak kabul ediliyor.
Özellikle erkeklerde (kadýnlar için de önemlidir) demir eksikliði, kansýzlýðýn mevcudiyetinin kolon kanserini hatýrlatmasý gerekiyor. Diðer taraftan sebebi anlaþýlamayan kilo kayýplarýnýn, yorgunluk, halsizlik gibi sorunlarýn ilerleyici bir hale dönüþmesinin de önemsenmesinde fayda var.
TEÞHÝSÝ NASILDIR
Kalýn baðýrsak kanserinden korunmanýn en etkili yolu endoskopik incelemeler yaptýrmaktýr. En güvenli endoskopik inceleme yöntemi kolonoskopidir. Bu yöntem, hem mevcut bir tümörü erken tanýyabilme açýsýndan, hem de kansere yol açabilecek polip ve benzeri sorunlarý anýnda tedavi edebilme açýsýndan önemlidir. Kolonoskopinin tarama amaçlý olarak yaptýrýlmasý gerekiyor. Ýmkaný olan herkesin 50 yaþý tamamlayýnca risk durumlarýna, kiþisel saðlýk hikayelerine, aile öykülerine göre 2-5 yýllýk aralýklarla kolonoskopik incelemeden geçmeleri öneriliyor. Kolonoskopinin hazýrlýðý da uygulamasý da eskiye oranla çok daha kolay ve konforlu hale gelmiþtir. Bugün kolonoskopiye karar verdiðinizde yarýn rahatlýkla yaptýrabiliyorsunuz. Yeni kolonoskoplar son derece kolay uygulanýyor, rahatsýzlýk vermeden sonuç alýnýyor. Diðer taraftan aletlerin duyarlýlýðý da yani teþhis güçleri de mükemmel denecek noktada.
Nasýl korunacaksýnýz
Kalýn baðýrsaklarý kanserinden korunmak için þu noktalara çok dikkat etmek gerekiyor:
Kilo almayacaksýnýz.,
Sigara içmemeniz þart.
Daha çok domates ve domates ürünü yemek faydalý olabilir.
Düzenli egzersizlerin faydalý olduðu biliniyor.
Kýzartmalardan, barbekü edilmiþ etlerden, özellikle yanmýþ etlerden hatta her türlü yanmýþ yiyeceklerden, yaðlý gýdalardan uzak durmanýz tavsiye ediliyor.
Bol sebze ve meyve yemek yararlý. Bakliyatýn ve tam tahýllarýnda faydalý olduðu biliniyor. Posadan zengin besinler koruyucu etki gösteriyor.
Selenyumdan, D vitamininden ve doðal antioksidanlardan (örneðin yeþil çaydan, likopenden) faydalanmak da gerekiyor.
Sanal kolonoskopi
Týptaki bütün bu olumlu geliþmelere raðmen kolonoskopi uygulatmayý istemiyorsanýz sanal kolonoskopiden de faydalanmanýz mümkün. Bu yöntemde tomografi cihazýndan elde edilen bilgiler, özel yollarla endoskopik görüntülere dönüþtürülüyor. Bu þekilde 1 cm’den daha büyük poliplerin tanýsý neredeyse klasik kolonoskopi ile benzer doðrulukta konulabiliyor. Bununla birlikte bu yöntem klasik kolonoskopi kadar kesin sonuçlar vermeyebiliyor. Poliplerin çýkarýlmasý veya biyopsi almak gerekiyorsa sanal kolonoskopide bu imkánlar yok. Eðer kolonoskopi olanaklarý yoksa hiç olmazsa yýlda bir iki kez dýþkýda kan testi yaptýrmak da faydalý olabiliyor. Gizli kan testi olarak bilinen bu yöntem için küçük bir parça dýþký yeterli oluyor.