Gastroenteroloji | Çölyak hastalığı -sorularla ilgili Hazır soru cevaplar...

inflamatuar barsak hastalıklarında doğurganlık, gebelik ve emzirme

inflamatuar bağırsak hastalıklarında gebelik,doğurganlık, emzirme

Hastalığın remisyonda olduğu dönemlerde gebeliğe olumsuz bir ikisinin olmayacağı kabul edilir.

Ancak aktif hastalığı olan kişilerde hem ilaçlara bağlı hem de hastalığa bağlı geçirilen cerrahiler nedeniyle kısırlığa yani infertiliteye yol açabilme potansiyeli vardır.

Aktif Crohn hastalığı olan bayanlarda fallopian tüplerinde ve yumurtalıklardaki iltihap nedeniyle ve ağrılı ilişki nedeniyle gebe kalma oranları düşebilir.

Metotreksat ve Sulfasalazin erkeklerde sperm kalitesini düşürür, oligospermi yapabilir. ilaç bırakıldığında bu durum düzelecektir.

Hastalık nedeniyle yapılan proktokolektomi ameliyatlarında erkeklerde impotans (sertleşme sorunu) ve meni ejakülasyonu sorunları olabir, aynı ameliyat bayanlarda ağrılı ilişkiye neden olarak çocuk sahibi olma oranlarını düşürebilir.

Klinik Yakınmalar

Çölyak hastalığının birlikte bulunduğu hastalıklar

dermatitis herpetiformis
Down sendromu
Selektif Ig A eksikliği
Otoimmun hastalıklar
Tip 1 diyabet
Otoimmün tiroidit
Otoimmün karaciğer hastalığı

Tanı

Çölyak hastalığı tanısında patolojide kullanılan Marsh kriterleri nedir

çölyak hastalığında patolojik inceleme

Çölyak hastalığında alınan duodenal biyopsinin Patoloji olarak incelenmesi aşağıdaki şekilde değerlendirilir

Marsh	Histolojik kriterler
Marsh	Artmış intraepithelial lenfositler	Krypt hiperplazisi	Villöz atrofi
Type 0	Yok	Yok	Yok
Type 1	Var	Yok	Yok
Type 2	Var	Var	Yok
Type 3a	Var	Var	Var (parsiyal)
Type 3b	Var	Var	Var (subtotal)
Type 3c	Var	Var	Var (total)

intraepitelyal Lenfosit değerlendirme sınırı >40 Lenfosit /100 enterosit dir

İnce bağırsaklarda villöz atrofi yapan hastalıklar

Çölyak hastalığı
bakteriyel aşırı çoğalma
Crohn hastalığı
inek sütü alerjisi veya soya protein intoleransı (çocuklarda )
eozinofilik gastroenterit
Giardiaziz
Intestinal lenfoma
Peptic duodenit
Post-gastroenteritdurumlar
Tropical sprue
Zollinger-Ellison sendromu
Common variable immunodeficiency
otoimmün enteropati
diğer immün yetmezlik durumları ( AIDS enteropatisi , hipogammaglobulinemik sprue)
ilaçlar (Örneğin olmesartan, Anjiyotensin reseptör II blokeri bir antihipertansif ilaç )
Whipple hastalığı
malnütrisyon
Intestinal tüberküloz
Graft-versus-host hastalığı

Çölyak hastalığının tanısının tanısında provokatif glutenden zengin diyet

Çölyak hastalığının tanısı esnasında şüpheli durumlarda gluten ile provokasyon yapılabilir glutenli diyet iki hafta daha sonra sekiz haftaya kadar tuz atılacak şekilde hastaya verilebilir. Bulbusdan iki adet duodenumdan ise dört adet biopsi alınmalıdır. Bunun sebebi lezyonun yama tarzında olabilmesinden dolayıdır.

İlgili Kelimeler Listesi: gluten induced enteropati, gluten allerjisi, buğday allerjisi, çölyak hastalığı, çölyak hastalığı belirtileri, çölyak tedavisi, çölyak diyeti, glutenden fakir diyet, duodenal biyopsi, anti ema, anti gliadin, anti ttg

Not: Aşağıdaki mavi linklerden ilgili kelimeler için tek tıkla site içi arama yapabilirsiniz..

Çölyak hastalığında histopatolojik bulguların sınıflandırılması

Çölyak hastalığında patolojik sınıflandırma

Histopatolojk bulgular aşağıdaki şekilde sınıflanmaktadır.

Modifiye Marsh (Oberhuber) sınıflandırmasında >40 intraepitelyal lenfosit hiperplazi olarak alınırken, Corazza sınıflandırmasında >25 ntraepitelyal lenfosit hiperplazi olarak alınır.

Modifiye Marsh (Oberhuber)	Histolojik kriterler			Corazza
Modifiye Marsh (Oberhuber)	Artmış intraepitheliyal lenfositler	Kript hiperplazisi	Villöz atrofi	Corazza
Type 0	No	No	No	None
Type 1	Yes	No	No	Grade A
Type 2	Yes	Yes	No
Type 3a	Yes	Yes	Yes (partial)	Grade B1
Type 3b	Yes	Yes	Yes (subtotal)
Type 3c	Yes	Yes	Yes (total)	Grade B2

Laboratuvar

çölyak hastalığında HLADQ2 VE HLADQ8 in yeri nedir?

Yapılan duodenal biyopsi incelemesinde ve serolojik olarak bakılan Anti tTG Ig G ve Ig A, anti endomysium Ig G ve Ig A ve Deaminated gliadin Antikorları Ig G ve Ig A sonuçlarıyla tanıda net olunamaması durumunda HLADQ2 VE HLADQ8 testleri bakılır. Bu her iki testin negatif olduğu durumlarda %99u oranında kişilere çölyak hastalığı yoktur denebilmektedir.

Görüldüğü gibi bu testlerin negatif prediktif değeri oldukça yüksektir.

Çölyak hastalığında kullanılan serolojik testler

Çölyak hastalığında kullanılan serolojik markerların hassasiyeti ve özgüllüğü ve diğer özellikler

IgA endomysial antikoru – hassasiyet % 85 - 98 ; özgüllük % 97 - 100

IgA tissue transglutaminase antikorları (tTG)– hassasiyet % 90 to 98 ; özgüllük % 95 to 97 .

IgA deamidated gliadin peptide (DGP ) – hassasiyet % 94 ; özgüllük % 99

IgG deamidated gliadin peptide (DGP ) – hassasiyet % 92 ; özgüllük % 100

Anti tTG , anti endomysium ve anti DPG nin ıg A formları ve anti DPG nin Ig G formu tedaviyi takipte kullanılabilir başarılı tedaviyle bunların değeri düşer.

Anti endomysium Ig A orta derecede hassas, yüksek derecede özgüllüğe sahiptir.. Tedaviden sonra ne negatifleşir.

Anti tTG Ig A biyopsiyle kanıtlanmış çölyak hastalarında %98 pozitif iken kontrol grubunda %5 pozitiftir. yeni insan kaynaklı antikorlar daha da başarılıdır.

HLA DQ2 or DQ8 negatif olan hastaların çölyak olma olasılığı düşüktür. Bu testlerin negatif prediktif değeri kuvvetlidir. Serolojik testleri negatif olan ve biyopsileri ortada olan vakalarda negatif prediktif değerinden faydalanmak üzere yapılması önerilir.

Anti tTG Ig G ve Ig A testlerinde Ig G ek testi istemek, özellikle selektif immünglobülin A eksikliği olanlarda önemlidir.

HLA DQ2 ve DQ8 çölyak tanısı almış hastaların %99unda pozitif olur. Normal popülasyonda ise bu oran %40dır. Bu gen testlerinin negatif prediktif değeri oldukça yüksektir. Yani bu testler negatif çıktığında hastanın çölyak olma olasılığı oldukça düşer.

Anti gliadin Ig G iyi ve Ig A testleri artık giderek bırakılmaktadır bunu sebebi %30 lara varan yalancı pozitiflik oranlarıdır.

İlgili Kelimeler Listesi: gluten induced enteropati, gluten allerjisi, buğday allerjisi, çölyak hastalığı, çölyak hastalığı belirtileri, çölyak tedavisi, çölyak diyeti, glutenden fakir diyet, duodenal biyopsi, anti ema, anti gliadin, anti ttg

Not: Aşağıdaki mavi linklerden ilgili kelimeler için tek tıkla site içi arama yapabilirsiniz..

İlgili Kelimeler Listesi: gluten induced enteropati, gluten allerjisi, buğday allerjisi, çölyak hastalığı, çölyak hastalığı belirtileri, çölyak tedavisi, çölyak diyeti, glutenden fakir diyet, duodenal biyopsi, anti ema, anti gliadin, anti ttg

Not: Aşağıdaki mavi linklerden ilgili kelimeler için tek tıkla site içi arama yapabilirsiniz..

Ayırıcı tanı

Çölyak hastalığı dışında intestinal villöz atrofiyi yapan diğer hastalıklar

Çölyak hastalığı dışında intestinal villöz atrofiyi yapan diğer hastalıklar nelerdir?

İnce bağırsak aşırı bakteri çoğalması
Crohn Hastalığı
İnek sütü alerjisi
Eozinofilik gastroenterit
Giardia
İntestinal lenfoma
Peptik duodenit
Gastroenterit sonrası durum
Tropikal sprue
Zollinger-Ellison sendromu
Common variable immün yetmezlik
Otoimmün enteropati
Diğer immün yetmezlik durumlara( AIDS enteropatisi, hipogammaglobulinemik sprue)
İlaçlar (örn, olmesartan)
Whipple hastalığın
Malnütrisyon
Intestinal tüberküloz
Graft versus host hastalığı

Önleme ve proflaksi

Çölyak hastalığı kimlerde taranmalıdır?

Kimler taranmalıdır

Kronik ve rekürens ishal atakları olanlar,
Malabsorbsiyonu ,
Kilo kaybı ,
Abdominal distansiyon ve gaz şikayetleri olan kişiler
Aşağıdaki bulguları veya hastalıkları olan ancak bunlara ait belirgin bir sebep gösterilemeyen kişilerde
- Demir eksikliği anemisi
- Folik asiti veya Vit B 12 eksikliği
- Sürekli yüksek olan serum amino transferaz seviyeleri
- Gelişme geriliği olanlar
- Gecikmiş puberte
- Tekrarlayıcı düşükler
- Düşük doğum ağırlığı olan yenidoğanı olanlar
- Kısırlık
- İnatçı aftöz ülserler
- Dental anemal hipoplasisi olanlar,
- İdiopatik periferal nöropati
- Non Herediter serebellar ataksi
- Rekürren migren atakları
Tip I diyabeti olan hastalarda
Çölyak hastalarının semptomatik olan biri ilerici yakınlarında
Down sendromu olan çölyak hastalarının yakınması olmasa da 1. Derece yakınlarında

Tarama hakkında Uyarıcı not:

Genel toplum taraması çölyak açısından önerilmez .
Osteoporoz vakalarında genel tarama önerilmez . Ancak osteoporoz vakalarında , normal popülasyonlar karşılaştırıldığında (%3.4 vs %0.2 olacak şekilde) daha yüksek oranda çölyak hastalığı bulunmuştur.

Tedavi

Çölyak hastalarında günlük güvenli tüketilebilecek gluten miktarı nedir?

Amerika ve Avrupa’da ilgili kurumlar gıdalarda 20 PPM (part /milyon) dan daha az gluten içeren ürünlere " glutensizdir" etiketi konmasına izin vermektedir.

Çölyak hastalarında tolere edilebilecek günlük gluten miktarının ne kadar olacağı her hasta için farklı olabilse de, genel olarak günde 10 mg dan daha az gluten tüketiminin çölyak hastaları için güvenli olduğu rapor edilmiştir.

Tümünü Göster